Author: Институт перевода Библии
Date: 2024-04-28T06:46:00.990890+00:00

ЦӀийи Йикьрар: Рим

ЦӀийи Йикьрар: Рим

1. Сифте гаф

1. Рим

1. Читин гафар

2. Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

3. Картйир

4. Шиклар

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

ЦӀийи Йикьрар

Библия илтӀикӀру Институт

Москва

2010

ЦӀийи Йикьрар

Фикрар-хиялариз:

ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-149-1

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Сифте гаф

Сифте гаф

Гьюрматлу дустар!

Учвухь хьайи му «ЦӀийи Йикьрар» кӀуру Китаб Аллагьдин гирами китабдин кьюбпи пай ву.

Сабпи пай, Кюгьне Йикьрар, мегьел жугьуд чӀалнаан ихь чӀалназ илтӀибкӀнадар. Дидин кӀулин мяна-метлеб, сар касди, Адамди, учв халкь гъапӀу Аллагьди кӀуруб дарапӀди, фици гьадгъулантина гъабхьи вари инсаният гунагьвалиъ абхънуш ва гьадму гунгьиккан адмийир уьрхбан бадали гьапӀну ккундуш, улупуб ву. Яни Дугъу Чаз Чан хусуси халкьди жугьдар ктагъуру, дурарихъди Йикьрар йитӀну, Къанун дебккру, хъа дурарихьан думу Йикьрар, Къанундиъ улупнайиси, кӀулиз адагъуз гъабхьундар. Дурари, чпин терефнаан, Йикьрар тамам апӀури гъахьундар кӀури, Аллагьра, дурариз дилигну, Чав кӀуруб тамам апӀбахьан гьудучӀвундар. Жугьдарихъди йитӀнайи Йикьрарилантина вари инсаниятдиз дубхьну ккуни ужʼвал Аллагьди тамам апӀури имийи. Гьамус Дугъу жугьдарихъди ваъ, хъа вари инсанарихъди ЦӀийи Йикьрар йитӀну ккундийи. ЦӀийи Йикьрар чпин ихтиярнаъ учӀвган, сабпи Йикьрар йирсивализ, яни кюгьневализ илтӀикӀнийи.

Аммаки, гьадму Кюгьне Йикьрарна Къанун инсанариз, чпин удудукьрувал ва чиб-чпиинди чпин гунгьариан удучӀвуз даршлувал улупуз кӀури, ЦӀийи Йикьрарихъ хъапӀрайи рякътӀан дайи. Ари гьадму Кюгьне Йикьрариъ жугьуд халкьдихъди улхури гъахьи Аллагь гьаму ЦӀийи Йикьрариъра, инсанарин арайиз дуфну, Учв адмиси адмийирихъди улхури гъахьну ва гьамус, гъиямат йигъаз хъана гъюрза дупну гаф тувну, аьршариз душна.

Думу адмийиригъна гьаз гъафну? Кюгьне Йикьрариъ Къанундиинди гьарсар касди чан гунгьихъанди мал гъурбан дапӀну ккундийи, гьякьди апӀуруш, гунагь гъапӀур аьжализ тувну ккундийи, хъа Аллагьдиз гьарсар кас масанди ву: Дугъу, инсан чӀивиди гъитну, гьадгъан гунгьарихъанди маларин ифи удубзуз гъитру, эгер гунагь гъапӀу гьар касдин ифи удубзуйиш, дюнʼяйиин гьич сар каскьан гъузидайи, гьаддиз инсандихъанди инсандин гунгьин жаза малариин алабхъуру.

Аллагьдиз инсанар гьадмукьан ккун гъахьнушра, дурар гунгьарихъан хътакундар. Фукьанна фукьан ва фукьандизкьан гьич саб тахсир ктру маларин ифи удубзури хьидихъа! Аллагьдиз инсан гьадмукьан масанди вуйиган, Дугъу дурарихьан гъиямат йигъан Чан улихь гьич саб тахсир ктарди дугъужвуз шлуси, саб ужу шлу рякъ ктабгъну ккундийи. Сар балайикк ккахънайиган, думу ккунири гьапӀну ккунду? Дюз вучва, жвуван жан гьяйиф дапӀну ккундар; ари Чав халкь гъапӀу инсан масан гъапӀу Аллагьдира, гунгьариъ кӀулихъди арснайи инсан марцц апӀбан бадали, Чан жан гьяйиф дарапӀди, варидарихъанди сар Учв гъурбан гъахьну. Дугъу гъапӀу ужувлаз дилигну, гьар шли Думура гьаци ккун гъапӀиш, дицир Дугъахъди гьаммишандиз женнетдиъ ахъди. Жараси женнетагьли хьуз шлуб дар.

Ари Аллагьдин гьадму ужувлакан ктибтурайи Гирами китабдин кьюбпи пайназ ЦӀийи Йикьрар кӀуру. Душваъ Аллагьдин гьадму ужувлакан ва Дугъан веледар хьпан бадали, инсанари гьапӀну ккундуш, ктибтура. Аллагьди, Чав гъапӀу ужувлакан вари инсаниятдиз хабар дебккай, гъапну, ари гьадму Хабар – ЦӀийи Йикьрар, учу, табасаран чӀалназ илтӀибкӀу Рашид Азизовди, гъалатӀар ктагъу Шарафудин Дашдемировди, Шамиль Казиевди, Сабрина Шихалиевайи, Михаил Алексеевди ва Гирами китабар илтӀикӀру институтдин, бицӀирилан ккебгъну, вари гъулугъчйири табасаран халкьдиз дебккрача.

ЦӀийи Йикьрарнаъ улупнайи гьядисйир хьуз хъюгъхъанмина, яни думу Ужʼвал инсаниятдиз дебккхъанмина кьюд агъзур йистӀан зиина гъубшну. ЦӀийи Йикьрарин пай гьадму гьядисйир чпин улариз гъяркъю шагьидари грек чӀалниинди дибикӀнайи Гирами китаб ву. Дидин хъана уччвуйи гъавриъ ахъруси, Китабдин ахириъ, алахьру читин гафарин мяна ачухъ апӀурайи словарь ва гьядисйир наан шули гъахьнуш гъавриъ тӀаърайи шиклар, схемйир ва картйир туврача.

ЦӀийи Йикьрар 27 Китабдикан ибарат дубхьнайи саб гъварч ву, ва, урхрудариз сацӀиб гъавриъ ахъуз кюмек ибшри дупну, гьар Гирами китабдин улихь дидкан жикъидиси мялуматра туврача.

Библия илтӀибкӀру институтди думу табасаран чӀалназ илтӀибкӀдариз, дидин редакторариз ва думу адабгъуз кюмек гъапӀдариз – варидариз чухсагъул кӀура. Табасаранариз чпин багъри чӀалниинди Аллагьдин Гаф урхуз мумкинвал хьувалиин учу шад вуча.

Библия илтӀикӀру институт

Рим

Рим

1. Рим

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

Рим

Рим агьларихьна вуйи кагъаз

Павел жугьуд аьлим вушра, чаз Месигь ачмиш гъашиган, дугъкан Гьадгъан терефкар шулу. Павелиантина Гирами Рюгьну, Иса бадали, гизаф кагъзар гъидикӀну. Думу кагъзариъ Исайихъ хъугъвалин мяна-метлебнакан ктибтура ва Исайин сифте терефкрариз алахьру суалариз жавабар тувра. Римдиъ Исайин терефкрариз гъибикӀу му кагъзин мяна Аллагьдиз къаршу удучӀву ва Дугъан табшуругъар ярхла гъапӀу адмийирикан ву. Аллагьдихьан, дурари гъапӀу ва апӀурайи гунгьариз лигуйиш, дурар ухдитӀан терг апӀуз шуйи, хъа Дугъу дици гъапӀундар. Дурар гьич фтизкӀа лайикь даршра, дурариз Аллагьди гизаф багьа багъиш тувра: гьадрариз гьадабтӀну ккуни жаза Месигьди Чан кӀулʼина гъадабгънайиган, аьршарин ихь Адаш, дурар вари Чаз веледарди кьабул апӀуз гьарган гьязур ву. Шли му багъиш хъугъувалиинди кьабул гъапӀиш, гьацирин неинки гунгьарилан хил алдабгъуру, хъа Аллагьди думу гьуркӀну кьабул апӀуру ва думу Аллагьдихъди гьаргандин уьмрин эйси шулу. Мициб гьялну Исайин терефкрариз, чпин вари уьмриъ, аьхю тясир апӀуру. Кагъзиъ, Павелинси, Месигьдин тереф дибиснайи аьлимарин фагьум-фикир фициб дубхьну ккундуш, гьаддиз гизаф фикир тувра. Кагъзин ахириъ, насигьятар туври, Исайин терефкрариз фици яшамиш хьуб лайикь вуш, бикӀура. Аллагьдиз адмийир масанди ву, фицики дурарихьанра чпин багахьлуйир ккун дарапӀди гъузуз шулдар.

1

Саламар пуб

11-2Иса Месигьдин лукӀ вуйи, Аллагьди вакил хьуз кадагънайи ва Чан пайгъамбрарилантина Гирами китабариъ Чав гаф тувнайиганси, Аллагьдин Ужувлан хабар гъабхуз дих дапӀнайи Павелихьан саламар+. 3Му Хабарнаъ, Чан жилʼин гъабхьи уьмриз дилигну, Давудрин тухмиъ бабкан гъахьи Аллагьдин Балкан кӀура,+
4хъа Гирами Рюгьналантина Думу, гъачӀихъан, чӀиви духьну, Аллагьдин Бай вуди кьудратниинди улупна. Му ихь Агъа, Иса Месигь ву. 5Гьадгъулантина узуз, Аллагь аьгъдру халкьар хъугъувалихъна ва хъпехъувалихъна хпан бадали, вакилвалин багъиш гъурубкьунзуз. Му ляхнар Дугъан ад бадали вуйидар ву+. 6Учвура гьацдар халкьарикан вучва: Аллагьди учвуз Иса Месигьдин терефкрар хьуз дих дапӀна. 7Узу му, учвуз, вари Римдиъ яшамиш шулайидар, Аллагьдиз ккунидар ва Аллагьдин гирами халкь хьуз дих дапӀнайидар, бикӀуразачвуз.

Ужʼвал ва мясляаьт ибшричвуз Аллагьдихьан, ихь Адашдихьан ва Агъа Иса Месигьдихьан+.

Чухсагъулин ккарагуб. Римдиз гъюз тямягь хъайивал

8Сифте нубатнаъ, учвхъан варидарихъанди, Иса Месигьдилантина узу йиз Аллагьдиз баркаллагь кӀураза, фицики, вари дюнʼя вуйибси, адмийириз ичв хъугъуваликан ебхьура+. 9Вари йиз юкӀв хъипну, Аллагьдин гъуллугънаъ аза. Дугъан Балкан варидариз Ужувлан хабар дебккри, гьарган узу учву кӀваин алауразачву. Магьа дидин шагьид Аллагь+. 10Гьарган узу йиз ккарагбариъ, Аллагьдин амриинди, узу учвухьна гъюз хьибдайкӀан, кӀури, тӀалаб апӀури шулза+. 11Фицики, учвуз кьувват гъабхи рюгьнан багъиш учвухъди пай апӀуз, йиз учвухьна гъюз гизаф тямягь хъайиз, 12жараси кӀури гъабшиш, ихь хъугъувалилантина чиб-чпихьан кьувват бисидихьа – учву узхьан ва узу учвхьан. 13Гъардшар, учвуз аьгъяди ккундузуз, жара халкьаризси, учвузра узкан артухъси мянфяаьт ктабгъуз шлуси, гизаф ражари узу учвухьна гъюз гьязур гъахьунза, хъа гьамусдизкьан, манигъвалар алахьури, гъюз гъабхьундарзухьан+.

14Вари халкьариз: гьам грекариз, улихь хьайи, ва имбудариз, кьяляхъ хъайи, гьам аьяндрариз ва сабдиканра хабар адрудариз – вардиз узу буржлу вуза+. 15Магьа гьаддиз узу учвуз, Римдиъ яшамиш шулайидариз, Агъайин Ужувлан хабар дебккуз гьязур вуза.

Ужувлан хабарнан кьувват

16Узуз Агъайин Ужувлан хабар рабгъуз нач дарзуз, гьаз гъапиш дидиъ гьарсар хъугъру кас уьрхюз шлу Аллагьдин гьюкум а – сифте жугьдар, ва хъасин имбу халкьар+. 17Му Ужувлан хабарну, Аллагьди хъугъувалилантина, сифте бинайиан ккудубкӀайизкьан, адмийирикан фици дугъри касар ктауруш, улупура. Гирами китабариъ дибикӀна: «Дугъри касдиз хъугъвали уьмур тувди»+.

Вари адмийир гунагькрар ву

18Гьякьвал чпин нягьякьвалихьди ккапӀрайи адмийири апӀру вари чӀурубдиз ва гьякьсузвализ аьршариан Аллагьдин хъял гъюру+. 19Адмийирихьан удукьру Аллагьдикан вуйи аьгъювалар, дурариз аьгъю гъахьну, гьаз гъапиш, Аллагьди Чав Чакан аьгъю хьуз гъитну+. 20Дюнʼя арайиз гъабхихъанмина дярябкъру гьаммишандин кьувват ва Аллагьдин заанвал ачухъди аьгъю шула, фицики гьаму вари Аллагьди халкь гъапӀубдиинди рябкъюра. Гьаддиз, гьацдар адмийирилан хил алдабгъуб хьибдар. 21Дурариз Аллагь аьгъяйишра, дурари хай шлуси Дугъаз гьюрмат гъапӀундайи. Мидин ерина, дурар чпин файдасуз фикрар-фагьмариъ ахъну, ва дурарин ахмакь юкӀвар кӀару гъахьну+. 22Чпи фагьумлу ксар вуча кӀурашра, дурар ахмакьар гъахьну+. 23Дурари аьжалсуз Аллагьдин ад, аьжал хъайи адмийирин, жакьварин, гьяйванатарин, улчвухури гъягъру гьяшаратарин идоларихъ гьюдюхну.

24Гьаддиз Аллагьди дурар, чпин абдал тямягьяриъ, бедендиз ккуни кфирвалариъ аъру, чпин жанар, чиб-чпихъди чиркин апӀуз гъитру. 25Дурари Аллагьдикан вуйи гьякьвал кучӀларихъ гьюдюхнийи; хилари гъапӀу шейʼариз икрам апӀуйи, гьадрарин гъуллугънаъ шуйи, хъа халкь ГъапӀурин, гьаммишандиз ужувлиинди Айирин – ваъ. Амин.

26Гьамцдар апӀруган, Аллагьди дурар чпин аьйибнан тямягьяриъ гъитнийи. Дишагьлийири жиларихъди духьну ккунивал, табиаьтдиз къаршуди, дишагьлийирихъди сатӀи хьувалихъ гьюдюхнийи+. 27Гьаци жиларра, табиаьтдиинди дишагьлийирихъди сатӀи духьну ккунивал гъибтну, табиаьтдиз къаршуди, чиб-чпихъди сатӀи хьувалин тямягьяриъ ахъна. Дурари чпин жанар, жара жиларихъди сатӀи шули, аьйибнан тӀулар апӀури, гьацдар аьйиб ляхнар апӀбиинди, лайикьлу вуйи жазайикк ккирчра.

28Дурариз Аллагь аьгъю апӀуз даккниган, Дугъу дурарихьди чпин дюз дару фагьмин лайикьсуз тӀулар апӀуз гъитнийи. 29Гьамцдар адмийир писвалари, тямягьяри, чӀурувалари, кьаст айивали, йивну йикӀуваларихьна ва гъярхьуваларихьна зигрували, кучӀлари ва жарадарикан гьарган варитӀан харжиди фикир апӀували – гьар жюрейин гунгьари ацӀна. Му адмийири футнийир апӀуру, 30сар-сарилан улхури шулу ва дурариз Аллагь даккунди ву. Дурар сарслидар ву, фурсари ацӀна, жарадарин улихь гьарган чпин адар апӀури шулу, писвал апӀуз рякъяр агру фикрари ацӀна, чпин абйир-бабариз мютӀюгъ шулдар. 31Дурар ахмакьар ву, гьич саб вахтнара чпи туву гаф тамам апӀдар ва гьич саризра я гьюрмат, я ужʼвал апӀдар+. 32Дурари, Аллагьдин гьякьвалиинди гьамци тахсиркар вуйириз аьжал гьадабтӀуб лазим ву, кӀури, хабар ашра, неинки чпи гьаци апӀура, хъа гьаци апӀрударин терефра бисура+.

2

Аллагьдин суд

2^1Эгер уву гьамцдар касарик тахсир кипраш, увлан хил алдабгъуб адар; эгер уву сар шлик-вуш тахсир кипраш, уву яв увук тахсир киправа. Жарар тахсиркар апӀурайири, увура тахсиркри апӀруб апӀурава+. 2Ухьуз аьгъяхьуз, аьхир, гьамцдар апӀрударик Аллагьди, Чан гьякьʼвализ дилигну, тахсир кипди. 3Гьаци вуйиган, уву, гьамцдар тӀулар апӀрур тахсиркар апӀурайир, гьеле гьацдар увура апӀурайир, Аллагьдин суддиккан ккутӀурччвидиза кӀури, фикир апӀурана? 4Ясана уву Дугъан зурба вуйи гьюрмат, сабур ва аьгь апӀувал гьаци улʼан идипнана, дарш, ва увуз вуйи Дугъан гьюрмат, уву яв тӀулариин швумал хьуз вуйибдин гъавриъ адарна+? 5Уву инкар ва утӀукьнайир вува, яв гунгьар кӀулʼин гъадагъурадарва ва, гьамдиинди, Аллагьди Чан хъял улупру йигъаз Аллагьдин хъял увʼина артухъ апӀурава; хъа халкьдиз Дугъан гьякь вуйи суд рябкъиди+. 6Аллагьди гьардиз чав гъапӀубдиз тувди+. 7Гьаммишан ужувлар апӀури, аднахъ, гьюрматнахъ ва аьжалсузвалихъ хъергнайидариз Дугъу гьаргандин уьмур пешкеш апӀиди. 8Хъа учвтӀан аьгъдруриз, гьякь вуйи рякъюъди гъягъюз даккнириз ва диш дару рякъ кадабгънайириз Аллагьди Чан хъял ва гъизгъинвал улупиди. 9Дугъу абдал тӀулар апӀбаъ тахсиркар вуйи гьарсар касдиз, сифте жугьдариз, хъа имбудариз дердер ва аьзиятар гьаъди+. 10Хъа ужʼвал апӀру гьарсар касдиз, сифте жугьдариз, хъа имбудариз Дугъу ад, гьюрмат ва мясляаьт гьапӀди+. 11Аллагьди варидарин гьякьди суд апӀуру; майил апӀдар+.

12Эгер Къанундикан деребхьдари гунагь апӀураш, дурар Къанун адарди йихиди. Хъа Къанун ади гунагь апӀрударин суд Къанундиинди апӀиди+. 13Агъайин улихь Къанундикан гъеебхьдар гьякьлу хьидар, хъа Къанундиз мютӀюгъ гъахьидар Агъайи гьякь апӀиди+. 14(Ва гьаддиз, Къанун адру миллетари чиб-чпиинди, гьеле дурарин Къанун адаршра, чпин кӀваан Къанундиъ айиси апӀураш, дурар чпи ву чпиз закон. 15Къанундиъ айиси дюзвал фу вуш ва дюз дарувал фу вуш, дурарин кӀваъ дибикӀна. Дишди апӀруган, дурариз чпин кӀваан аьгъю шула, ва дишди дарапӀруганра, чпин кӀваз аьгъю шула. Дурариз дишди дарапӀувал чпин ягь-намусну улупура ва гьадди дурар тахсиркрар апӀура. Дишди апӀувалра дурариз чпин ягь-намусну улупура ва гьадди дурарин тахсир адрувал улупура). 16Гьаму вари, Аллагьди Иса Месигьдилантина узу рабгъурайи Ужувлан хабарнаъ кӀурайиси, инсанарин вари жини ляхнарин суд апӀруган, хьибди.

Аллагьдиндар вуча кӀурайидар ва Къанун

17Эгер уву жвув жугьуд вуди гьисаб апӀураш, Къанундихъ йирфар хъирчраш, Аллагьдиинди уву дамагълу вуш,+
18увуз Дугъан ниятар аьгъяш, Къанундиан дубгъури варитӀан ужуб ва чарасуз лазим вуйиб, аьгъю апӀураш, 19ва уву, кур вуйидар диш рякъюъди хъади гъягъюраза, кӀураш, мучӀушнаъ айидариз акв вуза, кӀураш,+
20Къанундиъ гьякь ва аьгъювалар увуз ади, фикир адрудариз ва фукӀа аьгъдрудариз мялим вуза, кӀураш, 21гьаз уву дурар жарадариз улупурава, хъа уву увхъан дудрубгъди? Уву, мигьитӀибкӀанай кӀури, дарсар туврайир, уву гьаз гьитӀибкӀурава+? 22Уву, сарира кьяппавал дапӀну ккундар кӀурайири, гьаз кьяппа тӀулар апӀурава? Уву, идолар гьясбикк ккадариз кӀурайир, мистар тӀараш гьаз апӀурава? 23Уву, Къанун азуз кӀури фурсар апӀурайир, Къанун чӀюбгъюри, Аллагь гьаз ужуз апӀурава? 24Гьаддиз, увлантина Агъайин ччвур аллагьсузари нянайикк ккипна, кӀури, дибикӀна Гирами китабариъ.

25Эгер уву Къанун тамам апӀуруш, суннат апӀувал мянайи абцӀна, хъа эгер уву Къанун чӀюбгъюраш, суннат апӀувалин гьарсаб мяна дубгра+. 26Эгер суннат дапӀну адрури Къанундиъ айиб вари тамам апӀураш, думу суннат гъапӀурси гьисаб апӀуз хай даршулин+? 27Яв суннат дапӀнайивализ ва увуз дидикӀну тувнайи къайдйириз дилигди, суннат дапӀну адарди, Къанун тамам апӀрури диван апӀидияв, гьаз гъапиш, уву Къанун тамам апӀури гъахьундарва+.

28Зиълан лишнариз дилигну, гьякь жугьуд шлуб дар. Му, бедендин аьдати суннат гъапӀну кӀури, гьякь вуйи суннат дару гьисаб ву+. 29Гьякь вуйи жугьуд чан кӀваантӀан Аллагь ккун апӀурайир ву. Му, дерккнайи аьдатариинди ваъ, хъа кӀваантӀан, рюгьналан вуйи гьякь суннатдик гьисаб ву. Ва гьамцир касдин апӀурайи тяриф адмийирихьан дар, хъа Аллагьдихьан ву+.

3

Вари адмийир тахсиркрар ву

3^1Гьаци вуйиган, жугьдар фтин артухъ ву, суннат апӀбан мяна фу ву+? 2Дурарин артухъвал гизаф аьхюб ву, думура гизафубдиъ, саб гъапиб, Аллагьди Чан гаф гьадрариз тувнийи. 3Дурарикан сакьюдар Аллагьдиз вафалу дарш, дурарин вафалу дарували Аллагьдин вафалувал чӀур апӀуз шулин+? 4ИкибаштӀан, даршул! Юкьуб аьтраф вари кучӀлари ацӀнашра, Аллагь аьгьтлуди гъузди, Гирами бикӀбариъ дибикӀнайиси:

«Уву Яв улхбариъ гьякьди гъуздива
ва Уву Яв суд апӀруган,
гъалиб хьидива».

5Эгер ихь дюз дарувалари Аллагьдин гьякьвал ачухъди артухъ апӀураш, Аллагьди ухькан хъял апӀруган, Думу дюз дар, пуз хай шулин? (Узу гьамци йиз адмивалин фагьмиинди кӀураза.) 6ИкибаштӀан, даршул! Аллагьди ухькан хъял апӀдайиш, Дугъхьан вари дюнʼяйин суд апӀузра хьибдайи.

7Увхьан пузра шулвухьан: «Хъа эгер йиз дугъри дарували Аллагьдин дугъривал артухъ апӀураш ва гьаци Дугъан ад артухъ шулаш, гунагькринси йиз суд гьаз апӀура?»+
8Му, гьамци пуб гьисаб ву: «Ужувлар хьпан бадали, ухьу пис ляхнар дапӀну ккунду». Ари, гьамцдар аьгъювалар улупура, кӀури, гизафдари учуз тягьнийирра йивури шулу. Мици кӀуру адмийир жазайиз лайикь ву+. 9Мидиз фу пухьа? Имбу миллетартӀан ухьу, жугьдар, фтин артухъ ву? Гьич сабдинра! Гьаддиз узу зиихъ дупназа: жугьдарра ва имбударра сабси гунагьвалин гьюкмиъ а,+
10Гирами китабариъ кӀурайиси:

«Дюз вуйир гьич фужкӀа адар, фужкӀа!

11Гьич фужкӀа гъавриъ ахърадар.

Гьич сарира Аллагь агурадар.

12Гьякьвалихьан вари ярхла гъахьну; гьич фужкӀа сабдизра хай вуйир дар.

Гьич сарира ужʼвал апӀдар – гьич сарира, сар касдикьан!»

13«Дурарин ушвар арццнайи накьвариз ухшар ву.

Мелз дурари кучӀал рабгъузтӀан ишлетмиш апӀдар».

«БитӀран агъу ву дурарин кӀвантариин алиб».

14«Люкьнарина агъуди ацӀна дурарин ушвар».

15«Дурариз йивну йикӀувал гьич фукӀа дарубси ву.

16Наанди гъушишра, дурар чпихьди гъабхруб пуч апӀувална гъам-дерд ву,

17ва дурариз, ислягьвалин рякъярикан аьгъдар»+.

18«Дурариз Аллагьдихьан гучӀ ктар».

19Ухьуз аьгъяхьуз, гьич сарира, учв гьякь вуза, дарпбан бадали, ва вари дюнʼяйи Аллагьдин улихь жаваб тувбан бадали, гьаму Къанундиъ дупнайиб вари Къанундиз мютӀюгъ вуйдариз дупнайиб ву. 20Саб Къанундиъ айиб тамам апӀури гьич сарихьанра Аллагьдин улихь гьякь хьуз хьибдар, гьаз гъапиш, Къанундиан удубчӀвурайиб вари инсан гунагькар вуйиб улупурайиб ву+.

Аллагь ву адмийир гьякь апӀурайир

21Аллагьди, Чан улихь адмийир фици гьякь апӀуруш, улупнахьуз. Му мици, Къанундира ва пайгъамбрарира гьаддикан кӀурашра, Къанундилан асиллу дарди шула+. 22Аллагьди адмийир Чан улихь гьякь апӀура Иса Месигьдихъ хъугъбиинди. Му хъугърудариз варидариз кайиб ву, гьаз гъапиш дурарин арайиъ гьич саб фаркьвалра адар, 23фицики, вари гунагькрар ву, ва гьаддиз дурар Аллагьдин адлувалин багахьна деетнадар+. 24Хъа Аллагьдин рягьимлувалилантина адмийирин гунгьар Чаина гъадагъу Иса Месигьдилантина вари халкьар, гьич саб кьимат тутрувди, Аллагьдин улихь гьякь гъахьну+. 25Аллагьди Думу гъурбан гъапӀну. Дугъан ифди Дугъахъ хъугърударин гунгьар марцц гъапӀну. Адмийирин ухди гъапӀу гунгьарилан хил алдабгъну, Аллагьди Чан гьякьвал улупну+. 26Дугъу адмийирин гунгьар аьгь дапӀну, Учв гьаму сяаьтдира гьякь вуйивал, ва Учв гьаммишандиз гьякьди гъузрувал ва дидихъди сабси Месигьдихъ хъугъру гьарсар кас гьякь апӀувал улупну.

27Гьамус ухьу фтиинди фурсар апӀухьа? Сабдииндира! Гьаз? Ляхнар тӀалаб апӀурайи Къанундин бинайиин алди? Ваъ! Хъа хъугъвал тӀалаб апӀурайи Къанундин бинайиин алди+. 28Фицики, учу кӀурача, адми сарун, Къанундин тӀалабариз учв мютӀюгъ шулашра-шуладаршра, чан хъугъувализ дилигну, гьякь гъапӀну+. 29Аллагь, анжагъ, жугьдаризтӀан дарин? Гьацира имбударизра Вуйир даринхъа? Ав, Думу гьацира имбу халкьаринра ву+. 30Аллагь сар вуйивализ дилигну, Дугъу вари хъугърудар сабси гьякь апӀура – суннат гъапӀдарра дарапӀдарра+. 31Ухьуз хъугъвал а кӀури гьамус Къанун тина апӀухьахъа? ИкибаштӀан, ваъ! Ухьу ихь хъугъувалиинди Къанун мюгькам апӀурахьа+.

4

Ибрагьимдикан

4^1Ихь абйирин аба Ибрагьимдикан фу пухьа? 2Эгер Аллагьди Ибрагьим чав апӀурайи ужудар ляхнариз дилигну гьякь гъапӀнуш, дугъхьан инсанарин улихь фурс апӀуз шуйи, хъа Аллагьдин улихь – ваъ. 3Гирами китабариъ дупнаки:

«Ибрагьим Аллагьдихъ хъугънийи, ва, чан хъугъувализ дилигну, Аллагьди думу гьякь гъапӀну»+.

4Лихурайидариз пул пешкеш вуди туврадар, думу ляхниъ гъазанмиш гъапӀуб ву. 5Хъа эгер адми чан ляхнарихъ хътругъди, гьеле чӀуру касра гьякь апӀру Аллагьдихъ хъугъруш, чан хъугъувализ дилигну, Аллагьди думу гьякь апӀиди+. 6Гьаци Давудрира гъапну: адмийин ляхнариз дилигди, хъа хъугъувализ дилигну, Аллагьди гьякь апӀурайи кас бахтавар ву.

7«Бахтаврар ву законсуз ляхнарилан хил алдабгъну, гунгьар ккерку касар.

8Бахтавар ву Агъайи гунгьар гьисабназ гъададагъу кас»+.

9Му бахтаварвал суннат дапӀнайидаризтӀан дарин, дарш? Хъа дапӀнадрудариз? Ухьу гъурхунхьаки: «Ибрагьимдин хъугъувализ дилигну, Аллагьди думу гьякь гъапӀну»+. 10Фила думу гьякь гъапӀну? Дугъан суннат апӀайиз, даршиш апӀбалан кьяляхъ? ИкибаштӀан, апӀайиз! 11Ибрагьимдин суннат, суннат апӀайиз улихьна айи чан хъугъувализ дилигну, Аллагьдин улихь гьякь хьувалин лишан вуди хъасин гъапӀну. Ва гьаддиз Ибрагьим, гьеле суннат дапӀну адарди, хъугънайидаринра кмиди аба гъахьну. Дурарра, чпин хъугъувализ дилигну, Аллагьди гьякь гъапӀну+. 12Ибрагьим гьацира суннат дапӀнайидаринра аба ву. Дурари неинки суннат, хъа гьацира, ихь аба Ибрагьимдиси, чан суннат апӀайиз улихьна айи хъугъувалра кьабул дапӀна.

Хъугъувализ дилигну, Аллагьди туврайи гаф

13Ибрагьимдиз ва дугъан наслариз вари дюнʼя ирсди тувди, кӀури, Аллагьди туву гаф дугъаз Къанундиланмина тувуб дайи, хъа чан хъугъувализ дилигну, гьякь хьувалиинди гъурубкьу гаф вуйи+. 14Адмийириз, Къанундиз мютӀюгъ хьузди, Аллагьдин гаф рубкьуйиш, хъугъувализна Ибрагьимдиз туву гафназ айиб гьич саб кьиматра хьибдайи+. 15Фицики тамам дарапӀру Къанунди Аллагьдик хъял капӀру, хъа Къанун адрушваъ думу чӀюбгъюзра шулдар+.

16Гьаци вуйиган, адмийириз Аллагьдин гаф чпин хъугъувализ дилигну рубкьура. Му Дугъан рягьимлувалин багъиш ву. Гьаддиз думу неинки Къанундиинди яшамиш шулайидариз, хъа гьацира хъугъувалиинди яшамиш шулайи Ибрагьимдин вари наслариз кайиб ву. Хъа Ибрагьим ихь варидарин аба ву+. 17Гирами китабариъ аки: «Узу увкан гизаф миллетарин аба гъапӀунза». Му Аллагьдин улихь гьякь ву. Ибрагьим гъийихдариз уьмур тувру, хьуз ккайиб вари хьуз гъитру Аллагьдихъ хъугънийи+.

18Ибрагьимдиз гьич саб чара имдайи, хъа думу, Аллагьдихъ хъугъну, миж кади гъузнийи. Гьаддиз Аллагьдин гьаму гафариинди: «Яв наслар лап гизаф хьиди», – дугъкан вари халкьарин аба гъахьнийи+. 19Варж йис яшнан чан бедендик хай кимдруб аьгъяшра, хъа Сара бицӀидар шлур дайишра, Ибрагьимдин хъугъувал зяиф гъабхьундар+. 20Думу Аллагьдин гафниин шаклу гъахьундайи, хътругъри гъузундайи. Хъа думу, Аллагьдин тяриф апӀури, ижмиди хъугъну гъузнийи. 21Думу Аллагь Чав туву гаф тамам апӀуз Удукьрур вуйибдихъ хъугънайи. 22Гьаддиз Аллагьди Ибрагьим гьякь гъапӀнийи+. 23Гирами китабариъ сар дугъкан: «Гьаддиз Ибрагьим гьякь гъапӀнийи», – кӀури дупнадар, 24хъа ухьу бадали дупна. Ихь Агъа Иса Месигь чӀиви ГъапӀурихъ хъугъруш, ухьура гьякь апӀиди+. 25Думу ихь гунгьарихъанди гъакӀну ва, Аллагьдин улихь ухьу гьякь апӀбан бадали, Думу чӀиви гъахьну+.

5

Аллагьдин улихь гьякьвал

5^1Ихь Агъа Иса Месигьдихъ хъугъну, ухьу гьякь духьнайиган, Аллагьдихъди Иса Месигьдилантина ихь аьлакьйир дерккунхьа+. 2Ихь хъугъувалиинди ухьу ахънайи рягьимлувал Гьадгъулантина улупнахьуз, ва, Аллагьдин аднакан ухьуз рубкьруб аьгъяди, гьамус лап шад вухьа+. 3Мидланра гъайри, аьзаб-дерднаъра ухьу шад вухьа, фицики аьзаб-дердериъ ухьу сабурлу шулайиб аьгъяхьуз+. 4Сабурлувалиъ хасият мюгькам апӀура, хъа мюгькам гъабхьи хасиятналан умуд арайиз гъюра. 5Умудну ухьуз кучӀлар апӀидар, фицики Аллагьдин масанвал, Аллагьдихьан багъишди дуфнайи Гирами Рюгьналанмина ихь юкӀвариъ убзна+. 6Ухьу зяифди айиган, Месигь ухьхъанди гъакӀну. Ухьу Аллагь гьясбикк ккадарди яшамиш шули гъахьунхьа, гьаци вушра Месигь улупнайи вахтна ухьхъанди гъакӀну. 7Дугъри касдихъанди йикӀуз шлиз ккун шул? Саризра. Мумкин ву, ужур касдихъанди йикӀуз сар фуж-вуш дихъубра. 8Хъа Месигь, гьеле ухьу гунагькрар вушра, ухьхъанди гъакӀну, ва гьамдиинди Аллагьди, ухьухьна вуйи Чан масанвал фукьан аьхюб вуш, улупну+.

9Гьамус, Месигьдин аьжалилантина Аллагьдин улихь ухьу гьякь духьнайиган, мидлан артухъ, Гьадгъу Аллагьдин хъялнахьан уьрхидихьу+. 10Фицики, гьеле ухьу Аллагьдин душмнарди имиди, Дугъу ухьу Чан Балин аьжалниинди албагнуш, хъа гьамус албагну айиган, хъана ужуйи Чан Балин уьмриланмина Дугъу ухьу уьрхиди+. 11Ухьу неинки дюрхну хьиди, хъа гъира, Гьадгъуланмина Аллагьдихъди албагнайидар, Аллагьди ихь Агъа Иса Месигьдиланмина лап шад апӀурахьу.

Адам ва Месигь

12Гьаци вуйиган, дюнʼяйиз гунагь сар адмийиланмина – Адамдиланмина фици гъафнуш, хъа гьадму гунгьихъди – аьжал, гьаци аьжалра вари инсанариз гъурубкьу пай гъабхьну, фицики дурари варидари гунагь апӀуйи+. 13Гунагь, дюнʼяйиз Къанун гъяйиз айиб ву, хъа Къанун адрушваъ, гунагь гьич саризра тахсир вуди гьугъубжвурадар+. 14Хъа аьжал, Адамдин вахтариланмина тап Мусайин вахтаризкьан тахтниин дебънади гъабхьну. Думу гьеле Адамдиси гунагь дарапӀдариинра агъавал апӀури гъабхьну.

Адам хъасин гъюз Ккайириз ухшарди гъахьну+. 15Хъа Аллагьдин ужувлан багъиш Адамдин гунгьиз барабар дар. Эгер гизафдар сар касдин гунгьилан гъийихнуш, мидлан артухъ Аллагьдин ужʼвал ва сар Адмийин, Месигь Исайин ужувлан багъиш гизафдариз абцӀну рубкьиди+. 16Му багъиш гунагь гъапӀу сарин суд дар. Фицики судди тахсир кипру, хъа му ужувлан багъишну гизаф гунгьарин кьяляхъ адмийир Аллагьдин улихь гьякь гъапӀну. 17Эгер анжагъ сар адмийин гунгьиланмина аьжали агъавал апӀуз хъюбгънуш, мидлан артухъ, абцӀну Аллагьдин ужʼвал ва гьякьвалин багъиш кьабул гъапӀдари гьадму сар Касдилан, Иса Месигьдиланмина уьмриъ паччагьвал апӀиди+.

18Гьаци вуйиган, сарин гунгьилантина вари адмийирик тахсир кипнуш, гьаму жюрейиинди, Сарин гьякьвалилан Аллагьдин улихь вари адмийириз гьякьвал рубкьиди ва дурариз уьмур хьибди+. 19Гьаци вуйиган, сарин мютӀюгъ дарували гизафдар гунагькрар гъапӀубси, Сарин мютӀюгъвали гизафдар гьякь апӀиди+. 20Къанун гунгьар артухъ хьуз гъафну, хъа гунагь артухъ шлубкьан, Аллагьдин ужʼвал хъана артухъ шуйи,+
21ва гунагь апӀували фици чахьди аьжал хури, агъавал апӀуз хъюбгънуш, гьаци Аллагьдин ужʼвалира ихь Агъа Иса Месигьдиланмина, ухьуз гьаргандин уьмур тувбан бадали, гьякьлуди агъавал апӀуз хъюбгъди+.

6

Месигьдихъ хъугърударин уьмур

6^1Гьаци вуйиган, фу пухьа? Аллагьдин ужʼвал артухъ хьуз гунгьар апӀури гъузхьахъа? 2ИкибаштӀан, ваъ! Ухьу гунгьариъ гьапӀу ихь уьмур дебккунхьа, фици ухьу хъана гунгьар апӀухьахъа+? 3Учвуз аьгъдарди айинхъа, ухьу штуан шлуган, ухькан Месигь Исайин саб пай хьубкан, ва гьацира Дугъан аьжал пай апӀбакан? 4Гьаци вуйиган, штуан шлуган, ухьу Дугъахъди сатӀиди гъакӀунхьа ва, Аллагьдин адлу кьудратниинди Месигь чӀиви гъахьиганси, ухьура чӀиви апӀбан бадали ва цӀийи уьмриинди яшамиш хьпан бадали, Гьадгъахъди кивну гъахьунхьа+.

5Ухьу Гьадмуси дукӀнайиган ва гьаддиинди Дугъак кидикьнайиган, Гьадмуси чӀивира хьидихьа+. 6Ихь гунагькар хасиятну ухьʼин гьюкум дарапӀбан бадали ва сарун ухьу гунгьарин лукӀар дархьбан бадали, ихь йирси уьмур Исайихъди сатӀиди хачрак кабсуб аьгъяхьуз+. 7Фицики гъакӀи кас гунгьар апӀбаккан азад шула+.

8Ухьу Месигьдихъди гъакӀнуш, Гьадгъахъди яшамиш шлубдихъра хъугъурхьа+. 9Фицики гъачӀидаригъян чӀиви гъахьи Месигь сарун диликӀруб аьгъяхьуз. Дугъан зиин сарун аьжалин гьюкум илмидар+. 10Думу, сабан ва гьаргандиз гунгьарин дюнʼя дипну, гъакӀну. Хъа гьамус Думу Аллагьдиз яшамиш шула+. 11Гьаци учвура, гунгьар апӀбаз дукӀнайидарси, Иса Месигьдиъди Аллагь бадали яшамиш шулайидарси йихьай.

12Гьаддиз гунгьари ичв аьжал хъайи бедендиин аьхювал апӀуз мигъитанай ва дидин тямягьариз мютӀюгъ махьанай. 13Ичв жандин гьич саб пайра гунгьарин гьюкмиз мутуванай, дурарикан гьякьсуз ляхнарин гъуллугънан яракьар даришри. Дидин ерина, дукӀну чӀиви гъашидарси, Аллагьдин гъуллугънаъ йихьай. Ичв жандин паярра гьякьлувалин яракьди Аллагьдин гъуллугънаъ дерккай+. 14Гунгьари учвʼин агъавал дапӀну ккундар, фицики учву Къанундикк яшамиш шуладарчва, хъа Аллагьдин ужувлакк.

Гьякьлувалин лукӀар

15Гьа, фу дапӀну ккунду ухьу? Ухьу, Къанундикк ккадарди, хъа Аллагьдин ужувлакк ккайидари гунагь шлу ляхнар дапӀну ккундин? ИкибаштӀан, ваъ! 16Учвуз аьгъдарди анчвузхъа, учву шлин ихтиярнаъ мютӀюгъ хьуз лукӀарси учӀвраш, гьадгъан лукӀар шулачва, гьаци – аьжалихъна хру гунагьвалин лукӀар, ясана гьякьвалихъна хру Аллагьдихъ хъпехъувалин лукӀар шулачва,+
17хъа учву улихьди гунагьвалин лукӀар вушра, Аллагьдин кюмекниинди ичв марцци кӀваан учвуз улупурайи аьгъюваларихъ хъпехъури гъахьунчва! 18Ва учву гунгьариккан ккадаънийи, гьамус гьякьлувалин лукӀар гъахьунчва+. 19Узу, адмийир гъавриъ ахъруси, мисалариинди кӀураза, даршиш мидин гъавриъ ахъуб учвуз гизаф читин ву. Фици учву мидиз улихьна ичв жандин паяр чиркинвализ, законсузвалар апӀуз тувуйиш, гьаци гьамус дурар гьякьлувалин гъуллугънаъ гирами ляхнар апӀуз тувай.

20Фицики учву гунгьарин лукӀар вуйиган, гьякьлувалин гьюкмиъ адайчва. 21Учву ичв йирси ляхнар апӀруган, фукӀа хайир айчвуз? Дицдар ляхнари аьжалихъна хуруган, гьамус дурарихьан начди ачвуз. 22Хъа гунгьариккан азад духьнайиган ва Аллагьдин лукӀар духьнайиган, гьамус, марцци яшайишдин хайир ачвуз, хъа диди гьаргандин уьмрихъна хуру+. 23Фицики гунгьин кьимат аьжал ву. Аллагьдин багъиш – ихь Агъа, Месигь Исайихъди вуйи гьаргандин уьмур ву+.

7

Къанундин лукӀʼваликкан ккудучӀвуб

7^1Учвуз аьгъдарди айинчвуз, гъардшар (учвуз, Къанундин гъаври ахънайидариз кӀураза), Къанунди инсан чӀивиди имиди дугъʼин агъавал апӀурайиб? 2Мисалназ, жилирихь хьайи шив, сабан думу чӀивидимидикьан гагьди, Къанундиинди чан жилирик китӀна, хъа эгер дугъан жилир гъачӀиш, Къанунди думу нюкгьин гьюкмиккан азад апӀура+. 3Гьаддиз, чан жилир чӀивидимиди думу жарариз швуваз гъушиш, дугъу кьяппавал апӀура. Хъа эгер дугъан жилир гъачӀиш, думу нюкгьин гьюкмиккан азад шула, ва гьаддиз дугъу, жарариз шивди гъушну кӀури, кьяппавал апӀурадар+.

4Гьаму жюрейиинди, йиз гъардшар, Месигьдин Бедендилантина учвура гъачӀидаригъян чӀиви гъахьирин ихтиярнаъ ахъбан бадали ва, Аллагьдиз бегьер хпан бадали, Къанунди кӀуруб апӀбаккан азад вучва+. 5Фицики ухьу бедендиз ккуниб апӀури яшамиш шулайхьа. Къанундиланмина шулайи ихь гунагькарвалин тямягьяри ихь жанариин агъавал апӀуйи. Диди ухьу аьжализ хурайхьу. 6Гьадму Къанундин бацариъ айхьа. Ухьу, Къанундиз дукӀну, дидккан азад гъапӀунхьу. Сарун дидикӀнайи йирси аьдатарин хиликкди ваъ, хъа Рюгьнан хиликкди цӀийи духьну, Аллагьдиз гъуллугъ апӀуз шулу+.

Гунагькарвалихъди дяви

7Мушваъ фу шула? Къанун – му гунагь вуйинхъа? Ваъ, дици дар. Мидихъди сабси, Къанун адайиш, узуз, гунагь фу вуш, аьгъю хьибдайзуз. Эгер Къанунди, «жараринуб ккун мапӀан», кӀурадайиш, узуз, лайикь даруб ккун мабхьан, фу кӀуру гаф вуйишра, аьгъю хьибдайзуз+. 8Гунгьи, гьаму табшуругъ багьна вуди, узук лайикь дару тямягьар каунзук. Къанун адайиш, гунагьра шулдайи+. 9Узу Къанун аьгъдарди яшамиш шулайза, хъа Къанундин табшуругъар узуз аьгъю гъахьиган, гунагьра арайиз удубчӀвну, 10ва узура гъакӀну. Гьаци узуз уьмур дубхну ккуни табшуругъну, узуз аьжал гъабхну. 11Фицики гунгьи, гьаму табшуругъ багьна вуди, узу алдатмиш дапӀну, гъакӀунзу.

12Гьаци вуйиган, Къанун гирами ву, дидин табшуругъарра гирамидар, гьякь вуйидар ва ужудар ву. 13Му ужубди узуз аьжал гъабхну. Гьаци вуйин? ИкибаштӀан, ваъ! Гунгьи, узуз аьжал хьпан бадали, ужуб мутму ишлетмиш гъапӀну. Гьамци апӀури, гунгьи чан ляхин гъапӀну. Табшуругъну гунагь гизаф пис шейъ вуйиб улупура.

АйитӀ айи дявдикан

14Ухьуз Къанун рюгьнануб вуйиб аьгъяхьуз, хъа узу, беден ади, гунгьиз лукӀди тувнади гъахьунзу. 15Узу гьапӀраш, узуз аьгъдарзуз, яна узуз ккуниб апӀурадарза, хъа узуз даккниб апӀураза+. 16Эгер узу узуз даккниб апӀураш, Къанун ужуб вуйивал кьабул апӀураза+. 17Дугъриди гъапиш, мици апӀурайир узу дарза, хъа узуъ яшамиш шулайи гунагь ву. 18Узуъ, йиз гунагькар бедендиъ, ужʼвал яшамиш шули адрувал аьгъязуз. Ужудар ляхнар апӀуз ккунди шулзуз, хъа дицдар ляхнар апӀурадарза+. 19Фицики узу узуз ккуни ужʼвал апӀурадарза, дидин ерина узуз даккни чӀуру ляхнар апӀураза+. 20Узуз даккни ляхнар узу апӀруган, дугъридан гъилигиш, дурар апӀурайир узу дарза, хъа узуъ яшамиш шулайи гунагь ву.

21Гьаци вуйиган, гьамциб ляхин ачухъ гъабхьунзуз: гьарган, узуз ужʼвал апӀуз ккун гъабхьиган, хилʼан удубчӀвруб писвал вуйиз. 22Йиз айтӀан пай Аллагьдин Къанундиин шад ву

23Йиз жандиъ жара къайда рябкъюразуз. Му къайдайи йиз фагьмин къайдайихъди дяви гъабхура. Йиз жандиъ айи гунагь къайдайи узу чан йисирвализ дисура+. 24Гьей касиб узу! Шли узу, узуз аьжал хру, гьамциб бедендихьан уьрхиди? 25Ихь Агъа Иса Месигьдилантина ухьу уьрхру Аллагьдиз баркаллагь! Гьаддиз, узу сар вуди, йиз фагьум Аллагьдин Къанундин гъуллугънаъ а, хъа йиз беден гунагьнан гъуллугънаъ а.

8

Рюгьну абцӀнайи уьмур

8^1Сарун Месигьдихъди яшамиш шулайидарик тахсир кипдар. 2Гьаз гъапиш Месигь Исайилантина уьмрихъна хурайи рюгьнан законди узу гунгьарихъна ва аьжалихъна хурайи закондиккан азад гъапӀну+. 3Ихь гунагькар бедендиинди Къанун зяиф гъабхьну. Гьаддиз Аллагьди Чан Бай гунагькар адмийириз ухшар ади, гунгьарихъанди гъурбан хьуз жилариина гьаъну. Гьаци Дугъу адмийирин бедендиъ айи гунгьар тахсирназ гъахну+. 4Жвуван гунагькар бедендин гьюкмиъ – ваъ, хъа рюгьнан гьюкмиъ яшамиш шули, ухьу Къанундин гьякьлу табшуругъар тамам апӀбан бадали, Аллагьди гьамци гъапӀну+.

5Фицики чан гунагькар бедендин гьюкмиъ яшамиш шулайидари бедендин тямягьарикан фикир апӀура, хъа рюгьнан гьюкмиъ яшамиш шулайидари Рюгьнан ляхнарикан фикир апӀура+. 6Бедендин тямягьарикан вуйи фикрари аьжалихъна хуру, хъа Рюгьнан ляхнарикан вуйи фикрари уьмур ва архаинвал хуру. 7Гьаз мици ву? Гьаз гъапиш бедендин тямягьарикан вуйи фикрар Аллагьдиз душмнар ву. Дурар Аллагьдин Къанундиз табигъ шулдар, я табигъ хьузра шулдар+. 8Бедендин гьюкмиъ яшамиш шулайидарихьан Аллагьдиз ккуниб апӀуз шулдар.

9Эгер дугъридан учвуъ Аллагьдин Рюгь яшамиш шулаш, учву бедендин гьюкмиъ яшамиш шуладарчва, хъа Рюгьназ мютӀюгъ шулачва. Шлиъ Месигьдин Рюгь адарш, думу Месигьдинур дар+. 10Тмуну терефнаан, эгер учвуъ Месигь аш, гьеле ичв беден гунгьари дубкӀнашра, Рюгьну, Аллагьдин улихь гьякь дапӀну, учвуз уьмур тувра. 11ЙикӀбан кьяляхъ Иса чӀиви ГъапӀурин Рюгь учвуъ яшамиш шулаш, Месигь чӀиви ГъапӀури, учвуъ яшамиш шулайи Рюгьналанмина ичв жанариз уьмур багъиш апӀура+.

12Гьаддиз, гъардшар, ухьу ихь гунагькар бедендиз ккуниб дапӀну, дидиз мютӀюгъ духьну ккундар. 13Эгер учву ичв бедендин гьюкмиъ яшамиш шулуш, йихидичву. Хъа эгер учву рюгьниинди ичв гунагькар бедендин тямягьар гъачӀиш, уьмур гъазанмиш апӀидичва+. 14Фицики Аллагьдин Рюгьнан гьюкмиъ айидар Аллагьдин гьякь веледар ву+. 15Ухьу кьабул дапӀнайи Рюгьну ухьу лукӀариз илтӀикӀурадар ва ухьуз цӀийи гучӀ ккапӀрадар, му Рюгьну ухьу Аллагьдин веледариз илтӀикӀура. Ва Дугъу «Авва», яна «Адаш» кӀури, гьарай апӀуз гъитра+. 16Ихь рюгьнахъди сабси Рюгьну Чав ухьу Аллагьдин веледар вуйиб тасдикь апӀура+. 17Ухьу Аллагьдин веледар вуйиган, Месигьдихъди ухьузра ад хьпан бадали, Дугъан аьзабар ухьу кьабул апӀурайиган, Месигьдизси, Аллагьдин ирс ухьузра рубкьиди+.

Адлу хьидихьа

18Ухьуз гъюз имбу уьмриъ хьуз ккайи адлувалихьан ихь гьамусдин аьзабар фукӀара дар+. 19Фицики Аллагьдин веледар фужар вуш, ачмиш апӀру вахт хьайиз, Аллагьди халкь дапӀнайиб вари, аьгь апӀуз даршули, ккилибгура.

20-21Аллагьди халкь дапӀнайиб вари му мянасуз дюнʼяйиъ чпин ниятниинди адар, хъа – халкь ГъапӀурин ниятниинди. Хъа Аллагьди халкь дапӀнайи варибдин, чпи пуч шлу лукӀʼваликкан азад хьиди ва Аллагьдин веледариз гъурубкьу азадвална адлувал чпизра кайиб хьибди, кӀури, миж ади гъабхьну+.

22Ухьуз аьгъяхьуз, Аллагьди халкь дапӀнайиб вари, бицӀир апӀури аьзиятнакк ккайи дишагьлиси, гъийин йигъазкьан аьзабариъ ади гъабхьну. 23Неинки вари халкь дапӀнайиб, хъа гьацира Рюгьну ацӀну цӀийи уьмур ккебгъу ухьура вари ккилигурайхьа. Дидлан гъайри, Аллагьди ухьу Чан веледарди гъадагъур, кӀури, ва ихь жанар азад апӀур, кӀури, айтӀанзина аьзабнаъ ккилигури айхьа+. 24Ихь умудну ухьу гъюрхну. Ихь умуд ухьуз гъурубкьиш, думу умудди гъубзрадар. Адмийир, миж кайиб тамам гъабхьихъан, фтиккӀа миж кади гъуздар+. 25Ухьу ухьуз адрубдик миж кади гъузрахьа ва сабурлуди дидиз ккилигурахьа.

26Дидихьна, ухьуз, зяиф касариз, ихь зяифвализ дилигну, Рюгьну кюмек апӀурахьуз. Ухьуз хай вуйибси ккарагуз аьгъдархьуз, аммаки ухьхъанди Аллагьдиз мидкан гафариинди пуз даршлу гьигьариинди Рюгь Чав ккарагура. 27Хъа Аллагьдиз, ихь юкӀвар Шлиз арццнаш аьгъяди, Рюгьну Чаз фтикан ккарагураш аьгъя, фицики, Рюгь, Аллагьдиз Чандарихъанди Чаз, Аллагьдиз ккуниси ккарагуру+. 28Ухьуз, Аллагь ккунидариз, Чаз ккуниси Дугъу дих гъапӀдариз, вариб ужувлаз ачухъ шлуб аьгъяхьуз. 29Фицики, дюнʼя арайиз хайиз Дугъаз аьгъюди айидар, Гьадгъу улихьмиди Чан Бай вари чвйир-чйиригъян сарпирди хьпан бадали, Чан Бализ ухшар хьуз ктагъну+. 30Чав ктагъдариз Дугъу дихра гъапӀну, хъа дих гъапӀдар Чан улихь гьякь гъапӀну, хъа гьякь гъапӀдар адлу гъапӀну+.

Аллагьдин масанвал Иса Месигьдиъ а

31Фу кӀухьа? Аллагь ухьхъанди вуш, ухьуз къаршу шлихьан хьуз шул? 32Ухьу вари бадали, Чан Бай, гьяйиф дарапӀди, аьзабнакк Ккитури, Чан Балихъди сатӀиди ухьуз вари имбубра тувидаринхъа+? 33Шилхьан Аллагьди кадагънайи халкьдик тахсир кипуз хьибди? Аллагьди Чав дурар гьякь апӀура+. 34Шли дурар тахсирлу апӀиди? Месигь Иса гъакӀну, хъа чӀиви гъахьну, хъа гьамус Аллагьдин арччулну хилихъинди деъна ва ухьхъанди ккарагура+. 35Ухьхьан Месигьдин масанвал тадабгъуз фтихьан шул? Дердерихьан? читинваларихьан? хъергуваларихьан? гашʼваларихьан? гъяцӀливаларихьан? хатӀйирихьан? ханжларихьан? 36Гирами китабариъ дибикӀна:

«Уву бадали учу гьар йигъан йивну йихура,
урккуз гьязур дапӀнайидарси,
учу марччарик гьисаб апӀура»+.

37Гьаци вушра, ухьу ккун гъапӀу Аллагьдин кюмекниинди гьаму варибдиъ зурба гъалибвал гъадабгъидихьа+. 38Фицики узуз дугъридан аьгъязуз: я уьмрихьан, я аьжалихьан, я малайикарихьан, я заан рюгьярихьан, я гьамусдин, я гъюз имбу заманайихьан, я кьудратарихьан,+
39я зиин али, я кӀанакк ккайи гъатарихьанра, я вари дюнʼя гъадабгъиш, жара жюрейин гьич сабдихьанра ухьхьан ихь Агъа, Месигь Исайиланмина улупу Аллагьдин масанвал тадабгъуз хьибдар.

9

Аллагь ва жугьдар

9^1Месигьдин гьякьнииндира гьякь кӀураза. Узу кучӀлар апӀурадарза, Гирами Рюгьну абцӀнайи йиз намус узуз шагьид ибшри:+
2йиз кӀваъ зурба дерд ва кудудубкӀру иццрушин айиз. 3Йиз гъардшар, йиз миллет уьрхбан бадали, Узу Месигьдихьан гьудучӀвузра гьязур вуза+. 4Йиз миллет Израил халкь ву. Дурариз Аллагьди Чан веледар кӀура. Аллагьдин ад, Аллагьдихъди гъийитӀу йикьрар, Мусайин Къанун, Аллагьдиз гъуллугъ апӀувал ва Аллагьдин Гаф гьаму халкьдиз тувнийи. 5Гьамрар ву ихь зурба абйирин наслар. Гьамрар ву варибдин зиин Аллагь вуйи, аьсрариан аьсрариз ужувлакк ккайи Месигьдин жилин хизан. Амин!

6Хъа му, Аллагьди Чав тувнайи гаф тамам гъапӀундар, кӀуру гаф дар. Дарди хьуз, Израиликан гъахьидар гьякь вуйи израил халкь ву, хъа вари ваъ+. 7Гьеле дурар Ибрагьимдин наслар вушра, сабан, мици хьувалиинди, дурар вари Ибрагьимдин гьякь наслар дар. Фицики, Аллагьди гъапиганси, «Яв гьякь наслар ИсакьдикантӀан хьидар»+. 8Му гьаци кӀуру гаф вуки: Ибрагьимдилан бабкан гъахьи вари наслар Аллагьдин гьякь веледар дар, хъа анжагъ Ибрагьимдиз туву Аллагьдин гафналантина гъахьи веледар гьякь веледар ву+. 9Туву гафнаъ магьа фу кӀураш: «Улупнайи вахтна Узу гъидиза ва Сарайиз бай хьиди»+.

10Хъа му сабан вариб дар. Гьацира Ревекайиз баяр айи ва дурарин сар адашра вуйи – ихь аба, Исакь+. 11-12Ва кьюрид баяр бабкан хьайиз, дурари фукӀа-мукӀа ужуб, я харжиб апӀайиз улихьна, Аллагьди Ревекайиз гъапну: «Аьхюну бай бицӀирнурин гъуллугънаъ хьиди». Аллагьди мици дурар бабкан хьайиз улихьна гъапнийи, гьаз гъапиш, Аллагьди кадагънайи бай, Чав ният дапӀнайиганси кадагънайир хьпан бадали, хъа бали чав гъапӀубдиинди кадагъну дархьбан бадали+. 13Гирами китабариъ дупнайиси: «Узуз Якьуб ккун гъахьунзуз, хъа Исаф – даккун».

14Гьамус фу пухьа? Аллагь дюз дарур шлуб дарки, гьаци дарин? ИкибаштӀан, шлуб дар! 15Фицики, Дугъу Мусайиз гъапну:

«Узу Узуз ккунириз ужʼвал дебккдиза
ва Узу Узуз ккунирин язухъ зигидиза».

16Гьаддиз, адмийирикан шлиз, чан тӀалабариз вая гъапӀу ляхнариз дилигди, ужʼвал апӀуруш, Аллагьди Чав гьял апӀуру. 17Гирами китабариъ дупнайиси, Аллагьди Египетдин паччагьдиз гъапну:

«Увлантина варидариз Йиз кьувват улупбан
ва Йиз ччвур вари дюнʼя вуйибси рабгъбан бадали,
увкан паччагь ктаур Узу вуза».

18Магьа гьамци Аллагьди, Чаз ккуниси, сариз ужʼвал апӀуру, сарик хъял капӀру.

19Мумкин ву, учву узуз гьамци пубра: «Эгер Аллагьди ихь ляхнариин аьхювал апӀураш, гьаз Дугъу ухьу тахсиркрар апӀура? Аллагьдин ниятариз фуж къаршу удучӀвидихъа?»+
20Уву фуж вувахъа, инсан, Аллагьдихъди гьюжатар апӀуз? Мутмуйи учв гъапӀурихьан гьерхдар, аьхир, узу гьамциб уву гьаз гъапӀунва, кӀури? 21БатӀур гъабар апӀрурин хилиъ адаринхъа? Дугъу чаз ккун гъабшиш, гьадму гъурдсиб батӀрикан багьайин гъаб, ясана ужуз гажин апӀуру+.

22Аллагьдиз Чан хъял улупуз ва Чан кьувват улупуз ккун гъабхьну, аммаки хъял капӀру, тӀанкь апӀуз гьязур вуйи ляхнар Дугъу сабурлуди аьгь гъапӀну+. 23Дугъу мици Чан ккудудубкӀру ад, рягьимлувализ лайикь вуйи ва адлувал кьабул апӀуз гьязур дапӀнайи касариз улупуз гъапӀундайкӀан, яраб? 24Гьадму касар ухьу вухьа. Дугъу ухьу неинки жугьдаригъян, хъа миди вуйи халкьаригъян, дих дапӀну, гъядягъну+. 25Гирами китабарикан Осийин китабдиъ дупна:

«Йиз халкь дарудариз
Узу Йиз халкь пидиза,
ва Узуз даккнириз
Йиз ккунир пидиза»+.
26«Аллагьди: „Учву Йиз халкь дарчва“
гъапи гьадму йишвʼин
дурариз чӀиви Аллагьдин веледар пиди».

27Ишаяйира Израилин халкьдихъанди гьарай апӀура:

«Гьеле Израилин веледарин кьадар
гьюлин кӀанаъ айи гъумкьан вушра,
дурарикан цӀиб кьадартӀан уьрхидар,
28фицики Аллагьди Чан ахиримжи суд
адмийирин зиин
ухди апӀиди».

29Ва Ишаяйи улихьмиди гъапиганси:

«Эгер Вариудукьру Агъайи ухьуз наслар гъитундайиш,
ухьуз шлубра

Содом ва Гомор шагьрариз гъабхьиб хьибдийи».

30Гьамус фу кӀуру? Гьякьвал дарабграйи жара миллетариз чпин хъугъувалилантина гьякьвал гъабхьну+. 31Хъа Къанун тамам апӀури гьякьвал абгурайи Израилин халкьдиз гьякьвал гъабхьундар+. 32Гьаз? Гьаз гъапиш дурариз гьякьвал ляхнарилантина абгуз ккун гъабхьну, хъа хъугъувалилантина ваъ. Дурар ликарикк ккабхъру гъвандихъ хъарсну, 33Гирами китабариъ дупнайиси:

«Лиг гьа,
Узу Сион дагъдиин
ликарикк ккабхъру Гъван дивдиза,
Гъван, гунагькрар хъарсру Гъван,
аммаки фуж Гьадгъахъ хъугъиш,
думу швумал хьидар»+.

10

Жугьдарихьан уьрхювал абгуз шулу

10^1Гъардшар, узуз йиз кӀваантӀан жугьдар дюрхну ккундузуз, ва Аллагьдиз гьадрарихъан ккарагураза. 2Фицики узу шагьидвал апӀураза, чпи Аллагьдихъ юкӀв хъипну янашмиш шулашра, дурариз дюз рякъ аьгъдар+. 3Гьаз гъапиш дурариз Аллагьди багъиш апӀру гьякьвал аьгъдайи, хъа чпин хусуси гьякьвал арайиз адабгъуз чарйир зигури, Аллагьдин гьякьвализ мютӀюгъ гъахьундар+. 4Месигьди, гьарсар хъугъу кас Аллагьдин улихь гьякь апӀбан бадали, Къанундиз аьхир дебккну+.

5Мусайи Къанундин гьякьваликан бикӀура:

«Къанундин табшуругъар тамам апӀрур
яшамиш хьиди»+.

6Гирами китабариъ хъугъувализ дилигну туврайи гьякьлували гьамци кӀура:

«Учву учвхьан мегьерханай: „Фуж аьршариз гъягъиди?“
душвʼан Месигь хъади гъюз?

7ва мегьерханай: Месигь гъийихдарин паччагьлугъдиан хъади гъюз,

„Фуж кӀан адрушваз гъягъиди?“»+

8Фу дупна Гирами китабариъ? «Аллагьдин Гаф увухъди хъа, яв багахь хьа, думу яв ушвниин ал ва яв кӀваъ а», ва думу Гаф ухьу адмийириз улупурайи хъугъувал ву. 9Эгер уву яв ушвниинди: «Иса Агъа ву», – кӀури, Аллагьди Думу гъачӀидаригъян чӀиви гъапӀубдихъ, юкӀв хъипну, хъугъиш, уьрхидиву+. 10Гьарсар, юкӀв хъипну, хъугърур, Аллагьдин улихь гьякь хьиди; ушвниинди чан хъугъуваликан ктибтрур уьрхиди. 11Фицики, Гирами китабари кӀура:

«Дугъахъ хъугърур беябур апӀуз хьибдар»+.

12Жугьдарна жара миллетар саб ву, фицики Агъара варидариз Сар ву, ва Чаз дих апӀру варидариз Дугъу ужʼвал тувру+. 13«Гьарсар, Агъайиз дих апӀрур, уьрхиди»+.

14Хъа дурари чпи Хътругъруриз фици дих апӀиди? Фици чпиз Дерерхьрурихъ хъугъди? Хъа дурариз, Дугъкан сарикьан дарпиган, фици ебхьиди+? 15Хъа фици Дугъкан ктибтиди, ктибтрур гьадраиш? Гирами китабариъ дибикӀнайиси:

«Фукьан гюрчег дарин Ужувлан хабар рабгърударин ликар!»

16Аммаки вари жугьдари му Ужувлан хабар ибак апӀури гъахьундар. Ишаяйи гъапну:

«Агъа, фуж хъугъну учу улупу аьгъюваларихъ?»+

17Гьаци вуйиган, Ужувлан хабар гъеебхьиган, хъугъвал гъюру. Хъа Ужувлан хабар, Месигьдикан ктибтруган, гъюру+.

18Амма узу кӀураза: «Дурариз Ужувлан хабар гъеебхьундарин?» ИкибаштӀан, гъеебхьну!

«Вари дюнʼя вуйибси дурарин дихар гъарагънийи
ва дурарин гафар
дюнʼяйин тлихъан кӀулихъна гъурукьнийи».

19Хъана кӀураза: «Израилин халкь мидин гъавриъ ахъундайкӀан?» Сифте Мусайин китабдиъ кӀура:

«Узу учвуъ гъизгъинвал ачмиш апӀидиза,
халкь ву дупну гьисаб апӀуз даршлу халкьдиинди.

Узу увук хъял капӀдиза,
шулайибдин гъавриъ адру халкьдиинди».

20Хъасин Ишаяйин китабдиъ кӀубанди кӀура:

«Узу дарагди гъахьидариз Узу гъидихъну.
Узу гьедрерхри гъахьидариз
Узу ачмиш гъахьунза»,

21хъа Израилин халкьдикан душваъ кӀура:

«МютӀюгъ даршлу ва хъпебехъру халкьдиз
вари йигъди Узу, хилар гьачӀаккну,
дих апӀури гъахьунза».

11

Аллагьдиз Чан халкь кӀваълан гьархнадар

11^1Хъа магьа узу гьерхраза: «Аллагьди Чан халкь Чахьан гьадаънадарин?» ИкибаштӀан, ваъ! Узура Ибрагьимдин насил, Вениаминдин тухмиан вуйи израилжви вуза+. 2Аллагьди Чаз улихьмиди аьгъю Чан халкь Чахьан гьадаънадар! Гирами китабариъ Илʼясдикан фу дупнаш, аьгъдарди анчвуз? Илʼясди Аллагьдиз израил халкьдилан аьрз апӀуру:+

3«Я Агъа, дурари Яв пайгъамбрар
гъийихнийи ва,
Увуз гъурбнар хру Яв йишвар ккидирчнийи;
анжагъ узу сар сагъди имиза,
аммаки, дурариз узура йивну йикӀуз ккунди а»+.

4Аллагьди дугъаз фициб жаваб тувнийи?

«Узу Узуз

Ваалдин улихь кӀул ис дарапӀу ургуд агъзур кас
гъюрхюнза»+.

5Гьаму вахтарира Аллагьди Чан ужувлиинди кадагънайи саб бицӀи гъварч адмийир а+. 6Аллагьдин ужувлиинди дубхьнайиб, инсандин ляхнариз дилигну, дубхьнадар. Гьаци дайиш, ужʼвал ужʼвалси гъубзидайи.

7Гьамус фу шула? Израилин халкьдиз чпи абгурайиб гъибихъундар. Анжагъ кадагънайидаризтӀан гъибихъундар, имбударин инсанвал гъудубгну+. 8Гирами китабариъ дупнайиси:

«Аллагьди дурар дерин нивкӀуъ аънийи».
«Дурариз дярябкъбан бадали,
Аллагьди дурарин улар хъяркьнийи,
дурариз деребхьбан бадали,
ибариъ итӀишвнийи,
ва гьамци гъийин йигъазкьан ими».

9Давудри гъапнийи:

«Гъит, дурариз,
чпин шадлугъар
чпиз ккиву рукьарна чулар ишри.

Гъит, дурар хъахъну алдакри ва жазайикк ккахъри.

10Гъит, дурариз дярябкъбан бадали,
дурарин уларихь мучӀушин гьабхъри.

Гъит, дурарин юкьвар гьаргандиз
кьяни ишри».

11Узу кӀураза: «Жугьдар, хъахъну, гъудужвуз даршлуси, алдакнинхъа?» ИкибаштӀан, ваъ! Гьадрарин алдакувалиланмина имбу халкьариз, жугьдар бахил хьпан бадали, уьрхювал гъабхьну. 12Дурарин алдакували вари дюнʼяйиз ужʼвал хуруган ва дурариз кам гъахьиган, имбу миллетариз зурба ужувлар шлуган, хъа эгер вари жугьдар Аллагьдихьна хътакиш, имбу дюнʼяйиз фукьан зурба ужувлар шул!

13Гьамус узу, жара миллетар, учвухьна илтӀикӀураза. Узу Аллагь аьгъдру миллетарихьна гьаънайи вакил вуза. Узу йиз гъуллугъ заан вуди гьисаб апӀураза+. 14Йиз халкь бахил дапӀну, сакьюдаркьана уьрхидиза кӀури, миж кайиз. 15Аллагь жугьдарихьан гьидицган, дюнʼяйин жара халкьариз мясляаьт гъабхнуш, хъа Аллагьди жугьдар кьабул гъапӀган, фу шул? Дийихнайидар чӀиви апӀдаринхъа+?

16Эгер яв уьлин сабпи парча Аллагьдиз бахш гъапӀиш, имбу вари уьлерра гирами хьидияв. Эгер гьарин ччивар гирамидар вуш, дидин кюлерра гирами ву.

17Гъяни гьарин кюлер кудуршвнади, дурариин чӀурудар фици улурхьнуш, гьадму жюрейиинди учву, жара миллетар, чӀуру чӀвумуччварси гьамус гъяни гьарин ччиварин кьувватнак кеъначва+. 18Гьаци вуйиган, кюлерин зиин фурс мапӀан, гьаз гъапиш, ччивариз уьмур туврайир уву дарва, хъа ччивари увуз уьмур тувра. 19Уву пидива: «гьатму кюлер узу улурхьбан бадали ктуршвну». 20Думу гьякь вуяв. Дурар чпин хътругърувалиан ктуршвну. Хъа уву дурарин йишвʼин хъугъувалиан алва. Гьаддиз фурс мапӀан, хъа гучӀ кади гъуз. 21Аллагьди багъри кюлер гьяйиф гъапӀундарш, увура гьяйиф апӀидар+.

22Гьаци вуйиган, увуз Аллагьдин ужʼвалра, хъялра рябкъюравуз. Дугъан хъял Чахьан гьудучӀвдарихьна шулу. Хъа увухьна вуйи ужʼвал, эгер уву Дугъан ужувлакк гъузруш, рябкъюравуз. Гъудрузиш, гьаркан увура кадабтӀиди. 23Хъа эгер жугьдар чпин хътругърувалиъ утӀукьну гъудрузиш, дурар хъана гьарик кюрхьди, даршуз, Аллагь му кюлер тазабаштӀан кюрхьюз кьудратлу ву. 24Хъа эгер уву чӀуру гьаркан кадабтӀнайи циркил, багъри дарди, гъяни гьарик кубхьнуш, хъа кюлериз чпин багъри гьарʼин улурхьуз фукьан рягьят шул!

25Гъардшар, узуз учву му сирнан гъавриъ адарди гъитуз, учву ичв аьгъювалиин гизаф умуд кивну гъудрузбан бадали, ккундарзуз. Израилин саб пай агьлар, чпин утӀукьну гъузувалиъ арсну, жара миллетар вари тамамди Аллагьдихьна илтӀикӀайизкьан, гъузди. 26Хъасин, Израилин вари халкь уьрхиди. Гирами китабариъ дибикӀнайиси:

«Сион дагъдилан Уьрхрур гъиди.

Дугъу Якьубдин тухмиан вари чӀуруб идипиди,

27ва Узу дурарилан гунгьар алдагъган,
дурарихъди йикьрар йитӀидиза».

28Ужувлан хабар кьабул дарапӀбиинди жугьдарикан Аллагьдин душмнар шула. Жара миллетар ичв хайирназ ву. Мидиз дилигди, жугьдар Аллагьдин кадагънайи халкьди гъузди, Аллагьдиз дурар ккунду, фицики Дугъу дурарин абйириз гаф тувнийи. 29Фицики Аллагьди Чав дих дапӀнайи халкь ва Чав тувнайи гаф уьрхиди. 30Саб фила-вуш учву Аллагь гьясбикк апӀдайчва. Хъа гьамус, Дугъахъ жугьдар хъпебехъган, Дугъу учвуз ужʼвал улупура+. 31Аллагьди учвуз Чан ужʼвал улупуз, хъасин думу дурариинра алабхъбан бадали гьаму ражари жугьдар Дугъахъ хъпехъурадар. 32Аллагьди вари халкьариз, хъасин чпилан хил алдабгъбан бадали, хъпебехъри гъузуз шлу вахтар улупнийи.

33Фукьан дарин Аллагьдин фагьмин ва зигьмин деринвал ва булвал! Фукьан дарин Дугъан ниятар ктитуз даршлувал! Фукьан дарин Дугъан рякъярин гъавриъ ахъуз даршлувал!+

34«Агъайин фагьум шли аьгъю апӀиди,
Дугъаз насигьятар шли тувди?»+
35«Шли фу тувну Аллагьдиз,
Дугъу думу кьяляхъ апӀуз буржлу вуйиб?»

36Вари Аллагьди халкь гъапӀну, аьхир, ва гьадму вари яшайиш анжагъ Гьадгъуланмина ва Гьадгъаз шула. Аьсрариан аьсрариз ад Гьадгъаз ву. Амин!+

12

Ичв уьмрар Аллагьдиз бахш апӀинай

12^1Гьаддиз учвуз ккарагураза, гъардшар, Аллагьдин ужʼвал бадали ичв жанар, Гьадгъаз хуш шлу марцци, чӀиви гъурбнарси, дерккай. Му Аллагьдиз фагьумлу вуйи гъуллугъ хьибди+. 2Гъит, му дюнʼяйин гьюкмари учвʼин агъавал дарапӀри. Аллагьдин ужуб, рази ктаъру ва гьубкӀу ният фу вуш, аьгъю хьпан бадали, ичв фагьум цӀийи алапӀури, дигиш йихьай+.

3Аллагьди узуз вакилвал багъиш дапӀнайиган, узу учвуз варидариз кӀураза: учву ичв вуйидартӀан артухъ заанди мидисанай, учвуз гьарсариз Аллагьди туву хъугъувализ дилигну, фурс ктарди гъузай+. 4Ихь беден гизаф паярикан вушра, вари паяри саб ляхин апӀурадар+. 5Гьаци ухьура вари Месигьдихъди саб беден вуди, дидин паяр вухьа+. 6Аллагьди Чан ужувлантина гьарсариз чан хусуси багъиш гъурубкьунхьуз. Шлиз пайгъамбарвалин багъиш аш, гъит дугъу думу, чан хъугъувализ дилигну, ишлетмиш апӀри+. 7Шлиз жарадарин гъуллугънаъ шлу багъиш аш, гъит учв гьадму гъуллугъназ бахш ишри. Шлиз мялимвалин багъиш аш, гъит учв мялимвализ бахш ишри+. 8Шлиз ккарцуз шлу багъиш аш, гъит дугъу жарадар ккарцри. Шлиз жумартвалиинди пай апӀуз шлу багъиш аш, гъит дугъу гьаци, кӀвакк ккадарди, пай апӀри. Шлиз жарадарин зиин аьхювал апӀуз шлу багъиш аш, гъит аьхювал апӀри вари юкӀв хъипну ва намуслуди. Шлиз ужʼвал апӀуз шлу багъиш аш, гъит думу шадвалиинди апӀри+.

9Гъит, ичв масанвал кӀваантӀан вуйиб ибшри. Писвал ккун мапӀанай, ужувлахъ хъачӀарккай+. 10Чвйирси чиб-чпи ккун апӀинай. Гьарсари жвувазтӀан чиб-чпиз артухъ гьюрмат апӀинай+. 11ТӀагъру дарди, юкӀв хъади лихури, рюгь гьевеслуди Агъайин гъуллугънаъ йихьай. 12Умудвалиъ шадди, бедбахтвалариъ сабурлуди, ккарагбариъ мюгькамди гъузай+. 13Аллагьдин адмийириз читинвалариъ кюмек апӀинай. Хялар кьабул апӀури гъузай+.

14Учвухъ хъергнайидариз ужувлар ккун апӀинай. Ужувлар ккун апӀинай, люкьнар – ваъ+. 15Шадлударихъди шад йихьай. Ишурайидарихъди ишай+. 16Чиб-чпихъди албагну яшамиш йихьай. Фурс мукубчӀванай. Аьжузарихъди дуствал апӀуз нач мапӀанай. Жвувкан заанди фикир мапӀанай+.

17Писвализ писвалиинди жаваб мутуванай. Варидариз ужʼвал апӀури гъузай+. 18Учвхьан шлубкьан варидарихъди мясляаьтниинди яшамиш йихьай+. 19Аьзиз дустар, хъял алдабгъбахъ махьанай, хъял алдабгъуб Аллагьдин ихтиярнаъ гъибтай. Фицики Гирами китабариъ дибикӀна:

«Хъял алдабгъувал Йиз ляхин ву.

Узу жаза тувдиза» – кӀура Агъайи+.

20Гьамдин ерина,

«эгер яв душмандиз гашди аш,
уьл тув дугъаз.

Эгер думу дахаргну аш,
шид тув.

Эгер уву гьамци апӀури гъашиш,
думу начʼвалиан йикӀиди»+.

21Писвал увʼин гъалиб хьуз мигъитан, думу ужʼвали ккапӀ.

13

Месигьдин терефкрар гьюкмихъ хъябяхъну ккунду

13^1Гьарсар заан гьюкмиз мютӀюгъ духьну ккунду, фицики Аллагьдихьан дару гьюкум адар; гьаму ражари айи гьюкумра Аллагьди дебккнайиб ву+. 2Гьаддиз, фуж гьюкмиз къаршуди гъудужвураш, гьадму Аллагьди дебккнайибдиз къаршу гъедергурайи гьисаб ву. Гьаци апӀрудари чпиина тахсир хура. 3Ужʼвал апӀрудариз гьюкумдрарихьан гучӀ адар, хъа – писвал апӀрудариз. Эгер гьюкумдрарихьан увуз гучӀ апӀуз ккундарш, ужʼвал апӀури гъуз ва дурарин терефнаан яв тяриф ебхьидивуз. 4Гьюкумдар увуз ужʼвал хьпан бадали лихурайи Аллагьдин лукӀ ву. Хъа эгер уву писвал апӀуруш, гучӀ апӀин, фицики увуз жаза гьадабтӀуб гьадгъан гьюкмиъ гьавайиди айиб адар. Писвал апӀруриз жаза адабтӀури, Аллагьдин хъял алдабгъури, дугъу Аллагьдиз гъуллугъ апӀура+. 5Гьаци вуйиган, дугъаз мютӀюгъ духьну ккунду, неинки хъпебехъиш, жаза адабтӀур кӀури, хъа – жвуван намус бадалира.

6Гьаци вуйивализ дилигну, учву налогарра тувай; гьюкумдрари, Аллагьдин гъуллугъчйири, чпин вари вахт гьюкум гъабхбиинди гьапӀра. 7Гьардиз лайикь вуйиб тувай: шлиз – налогар, шлиз – харжар, шлиз – гучӀ, шлиз – гьюрмат+.

8Саризра буржлуди мугъузанай; гъит, учвук анжагъ саб буржтӀан дарибшри, думура – чиб-чпихьна улупру масанвалин бурж, фицики, шли чан багахь хьайир ккун гъапӀиш, гьадгъу Къанун тамам апӀура+. 9Табшуругъариз лигай: «кьяппавал мапӀан», «миликӀан», «мигьитӀибкӀан», «жараринуб ккун мапӀан», ва жара табшуругъариъра улупурайиб саб ву: «Багахь хьайир, жвуваз жвувси, ккун апӀин». 10Масанвали багахь хьайириз писвал хурдар. Гьаддиз масанвал Къанун тамам гъапӀу гьисаб ву+.

11Гьаму вахт фициб вуш, аьгъяди, гьаци апӀури гъузай. Сарун учву нивкӀʼан хъиргру вахт дуфна, фицики ухьу уьрхру вахт, ихь сифте хъугъу йигъак гъилигган, гьамус багахь дубхьна+. 12Йишв ккудубкӀура. Йигъ сарун багахь хьа. Мици вуйиган, вари мучӀу ляхнарихьан ярхла хьидихьа, ва аквназ лайикь вуйибдихъди яракьламиш хьидихьа+. 13Гъачай, йигъандин аквназ барабар вуйиси, намуслуди яшамиш шулхьа. Пиянискаваларикк ва сатӀи кьяппаваларикк кӀул ккивдархьа. Аьйиб апӀруб ва гьяясузуб апӀидархьа, гьюжатар апӀидархьа ва сар-сариин бахил хьидархьа+. 14Ихь Агъа Иса Месигьди учву уьрхричву, ичв бедендин гъайгъушин тямягьяриз миилтӀибкӀанай+.

14

Жарадар тахсир мапӀанай

14^1ЦӀибди хъугъувал айир ичв арайиз кьабул апӀинай. Дугъанна ичв фикрар сабсдар дар кӀури, дугъахъди гьюжатар мапӀанай+. 2Сариз фунуб вушра хураг ипӀуз ихтияр хъугъували тувру, хъа тмунури, хъугъувал цӀиб айири, бистнин мейвйиртӀан итӀурдар+. 3Вари ипӀрур, мейвйиртӀан диритӀрурихьинди фурс кади милиган. Ва мейвйиртӀан диритӀрурира вари ипӀурайир тахсирнакк ккаъну ккундар, фицики Аллагьди думу кьабул апӀура+. 4Уву фуж вува, жарарин лукӀрак тахсир кипуз?! Анжагъ чан эйсийин улихьтӀан лукӀ гьякь, ясана нягьякь шлуб дар. Агъайин лукӀ гьякь хьиди, фицики Агъайиз думу гьякь апӀуз гьюкум а+.

5Сари, саб йигътӀан, тму йигъ важиблу ву кӀура, хъа жарари, вари йигъар сабстар ву кӀура. Гьарсари, гъит, чав фици гьисаб апӀураш, гьаци апӀри+. 6Сари йигъарикан сад йигъ, имбу йигъартӀан багьа ву кӀураш, дугъу гьаци Агъайин гьюрматназ апӀура, ва фунуб-вуш саб хураг ипӀрурира Агъа бадали гьаци апӀура, гьаз гъапиш, Аллагьдиз чухсагъул кӀура. Ва фунуб-вуш саб хураг дирипӀрурира Агъайин гьюрматназ гьаци апӀура, гьаци дугъура Агъайиз чухсагъул кӀура+. 7Гьаз гъапиш ухькан саркьан чав-чаинди яшамиш шуладар, ва чав-чаинди йикӀурадар+. 8Гьаци вуйиган, эгер ухьу яшамиш шулаш, Агъа бадали яшамиш шулахьа, эгер йихураш, гьацира Агъа бадали йихурахьу, ва аьхириъ, яшамиш шулайидар вушра, дийихнайидар вушра, Агъайиндар вухьа+.

9Гьамдин бадали Месигь гъакӀну ва чӀиви гъахьну – Дугъкан чӀивидаринра, гъачӀидаринра Агъа гъахьну+.

10Хъа уву гьаз яв гъардаш тахсир апӀурава? Яв гъардаштӀан, уву фитʼинди артухъ вуза, кӀурава? Ухьу вари Аллагьдин суддин улихь дугъужвидихьа+.

11Гирами китабариъ дибикӀна:

«Гьарсари Йиз улихь кӀул ис апӀиди,
ва гьарсари, Узу Аллагь ву, пиди.
Узу яшамиш шулайивал фици гьякь вуш,
гьаму вари тамам шлубра гьякь ву – кӀура Агъайи»+.

12Ва гьаддиз ухькан гьарсари Аллагьдин улихь, чав гъапӀу ляхнариз дилигну, жаваб тувди+.

Жарадарихьди гунагь апӀрубси мапӀанай

13Чиб-чпик тахсрар кирчувал дипурхьа, жвуван гъардшиз гъалатӀариъ ва гунгьариъ ахъуз ухьу багьна тутрувиш, ужу хьибди+. 14Узуз аьгъязуз, ва дугъридан саб шак адарди Иса Месигьдин гьюкмиинди кӀураза: марцциб даруб фукӀара адар. Анжагъ марцциб дар кӀуруриз думу марцциб дар+. 15Хъа эгер уву ипӀруб яв гъардшиз кьабул шуладарш, яв ляхнариъ масанвал адар. Яв хураг бадали гъардаш пуч мапӀан, Месигь гьадгъухъандира гъакӀну+. 16Уву ужуб вуди гьисаб апӀурайиб имбудари, писуб ву, пуз багьна мутуван. 17Фицики Аллагьдин Паччагьлугъ ипӀруб, я убхъруб дар, думу Гирами Рюгьну багъиш апӀурайи дугъривал, ислягьвал ва шадвал ву+. 18Месигьдиз гьамци гъуллугъ апӀурайири Аллагьдиз ккуниб апӀура, ва адмийиризра кьабул шула.

19Гъачай, мясляаьт шлу ва чиб-чпиз кюмек шлу гьарсабдихьна илтӀикӀурхьа+. 20Аллагьдин ляхнар ипӀрубдин кӀуллан чӀур мапӀан. Гьарсаб хураг ипӀуз шул. Хъа яв гъардаш гунагьнахъна хру хураг ипӀуб дюз дар+. 21Йикк дирипӀуб ва чяхир дурухуб ва фукӀа гьациб дарапӀуб ужу ву, эгер дурари яв гъардаш гунгьарихъна гъахуруш.

22Уву хъугънайи яв ляхнар жвувахьди гъит; гъит, дурарикан анжагъ АллагьдизтӀан аьгъяди дарибшри. Чав гьякь вуйиз кӀуруб апӀурайиган, учв тахсиркарди гьидригъру кас бахтавар ву. 23Хъа шли, фукӀа-мукӀа ипӀуз ужуб вая писуб кӀури, шаклуди, ипӀури гъашиш, дицир Аллагьди тахсиркар апӀиди. Хъа хъугъвал адарди апӀурайиб вари гунагь ву.

15

Ижми хъугъувал айидар

15^1Ухьу, ижми рюгь айидари, зяиф рюгь айидарин гъалатӀар сабурлуди аьгь дапӀну ккунду, хъа жвуваз ккуниб дапӀну ккундар+. 2Ухькан гьарсари багахь хьайириз, дугъан рюгь мюгькам шлуб, дугъаз хайир кайиб дапӀну ккунду+. 3Гьеле Месигьдира Чан хайирназ фукӀа гъапӀундар. Хъа Гирами китабариъ дупна:

«Уву беябур апӀрударин люкьнар Узʼин алахьнийи»+.

4Гирами китабариъ дибикӀнайиб вари, диди туврайи сабурлувалин ва ккарцрувалин кюмекниинди ихь умуд ктадабтӀбан бадали, ухьуз насигьят вуди, дибикӀнайиб ву+. 5-6Гъит сабурлувал ва ккарцрувал туврайи Аллагьди, Иса Месигь мисал вуди Гьадгъахъди гъяри, ухьу сатӀиди, саб гьарайниинди Аллагьдин, ихь Агъа Иса Месигьдин Адашдин тяриф апӀруси, ичв мясляаьтнаъ яшайиш туври+. 7Гьаци вуйиган, Месигьди учву фици кьабул гъапӀнуш, учвура, Аллагьдин ад бадали, гьаци сари-сар кьабул апӀинай. 8Месигь суннат гъапӀдарин гъуллугънаъ Аллагьдин гьякьвал дурариз улупуз, Аллагьди дурарин абйирин абйириз тувнайи гаф гьякь вуйивал улупуз ади гъахьну. 9Гьадмуган жара халкьарира Аллагьди чпиз гъапӀу ужувлантина Дугъан ад апӀиди. Гирами китабариъ дупнайиси:

«Гьаци вуйиган, узу Уву
Аллагь аьгъдру халкьарин арайиъ
адлу апӀидизаву
ва Яв ччвурназ
тярифнан мяълийир апӀидиза»+.

10Ва хъана:

«Аллагьдин халкьдихъди сабси

Шадвалин гьарай ипай, Аллагь аьгъдру халкьар!»

11Гьамцира дупна:

«Агъа адлу апӀинай, Аллагь аьгъдру вари халкьар!

Гъит вари миллетари
мяълийириинди
Дугъан тярифар апӀри!»

12Ишаяйира кӀура:

«Ессей тухмиан таза кюл ачмиш хьибди.

Дугъу миллетариин гьюкум гъабхиди,
ва Аллагь аьгъдру халкьари Гьадгъак чпин
миж кивди».

13Гъит, умуд тувру Аллагьди учву ичв хъугъувалилантина, Гирами Рюгьнан кьувватниинди ичв умуд артухъ хьпан бадали, шадвали ва мясляаьтну ацӀричву.

Павелин кагъзикан ва ляхнарикан

14Йиз гъардшар, учву ужувлу ацӀнайиб, учвуз гизафубдикан аьгъю гъабхьиб ва сар-сариз учвхьан насигьятар тувуз шлуб якьинди аьгъязуз. 15Хъа Аллагьди узуз багъиш тувнайиган, узу учвуз лап кӀубанвал кади, сакьюдар ляхнарикан учвуз кӀваин алауз ккунди гъибикӀунзачвуз. 16Йиз вакилвалин бурж вуди, Аллагьди жара миллетариз, Иса Месигьдин гаф ва Ужувлан хабар рабгъру багъиш тувназуз. Гьамци дурар Дугъаз, Гирами Рюгьниинди марцц духьну, Аллагьдиз ккуниси гъурбан хьиди+.

17Иса Месигьдихъ хъади, узура йиз Аллагь бадали апӀурайи ляхнариин фурслу вуза. 18-19Узлантина Аллагь аьгъдру халкьар гафнииндина ляхниинди Аллагьдиз мютӀюгъ апӀбан бадали, аьжайиб лишнарииндина аьламатариинди ва Аллагьдин Рюгьнан кьудратниинди Месигьди гъапӀубдикантӀан пидарза. Магьа гьамци, Ерусалим ва дидин гъирагъарихъан тап Иллирик уьлкейихънакьан Месигьдикан Ужувлан хабар деебтунза+. 20Узу Месигьдин ччвур аьгъдру йишвариъ, жарари шибритӀ ккиву йишвʼин хал дидривди, Ужувлан хабар рабгъуз чалишмиш гъахьунза+. 21Гирами китабариъ дупна:

«Дугъкан дупнадрудариз
Думу рякъиди,
хъа деебхьнадрудар гъавриъ ахъди».

Павелиз Римдиз гъягъюз ккунди а

22Узу учвухьна гъюз гизаф ражари гьязур гъахьунза, хъа гьамцдар алахьиган гъюз гъабхьундарзухьан+.

23УхдитӀан узуз учвухьна гъюз ккунди айзуз. Хъа гьамус узу му вари юрдариъ дилихну ккудубкӀунза+. 24Испанияйиз гъягърур, учвʼин улукьидиза. Улукьиган, учвухъди, юкӀв хъади, цӀибди сюгьбатар апӀбалан кьяляхъ, учву узу дина гьаърувалик миж кайиз. 25Гьамус узу Ерусалимдиз душваъ айи Аллагьдин адмийирин гъуллугънаъ хьуз гъягъюраза+. 26Фицики Македония ва Ахая уьлкйирин хъугърудари Ерусалимдиъ касибди айи Аллагьдин адмийириз, пул уч дапӀну, кюмек апӀуз кьаст гъапӀнийи+. 27Дурари дици апӀуб ужу гъапӀну, хъа Ерусалимдиъ айидариз дурар буржлу вуйи. Жугьдарихъди сабси дураризра рюгьнан ужувлар гъахьну. Дурари жугьдариз бедендин ужувларикан пай гъяпӀну ккунду+. 28Узу гьаму месэла гьял гъапӀиган ва чпиз хътапӀу вари пул дурарихьна гъурубкьиган, Испанияйиз рякъюъ учӀвдиза ва рякъюъ учвʼинра улуркьидиза. 29Узуз аьгъязуз, узу учвухьна гъафиган, Месигьди туву ужувлар гьуркӀну хидизачвуз.

30Учвкан, ихь Агъа Иса Месигь бадали, Гирами Рюгьнан масанвал бадали, миннат апӀураза, гъардшар, узу бадали Аллагьдиз узухъди учвура юкӀв абцӀну ккарагай. 31Ягьудия юрднаъ хътругърударин хиларигъ узу гъядряхъбан бадали, Ерусалимдиъ Аллагьдин адмийири узʼин илипнайи ляхин кьабул апӀбан бадали,+
32эгер Аллагьдин ният гъабшиш, учвухьна шадвалиинди гъюбан бадали ва учвухъди рягьятвал гъадабгъбан бадали, ккарагай+. 33Гъит, ислягьвалин булагъ – Аллагь учвухъди варидарихъди ишри. Амин+.

16

Таниш вуйидариз саламар

16^1Узуз учвуз Фибия кӀуру ихь чи аьгъяди ккундузуз. Думу Кенхрийиъ айи хъугърударин жямяаьтдин гъулугъчи ву+. 2Ккун апӀураза учвкан, Агъайин гьюрматназ дилигну, думу Аллагьдин адмийириз лайикь вуйиси кьабул апӀинай, дугъаз гьудрубкӀру варибдиъ кюмек апӀинай, фицики дугъу чав, гьеле узузра кмиди, гизафдариз кюмекар гъапӀну+.

3Узухъди сатӀиди Иса Месигьдин гъуллугънаъ гъахьи ва шулайи Прискилайиз ва Акилайиз узхьан саламар йипай+. 4Дурари узу бадали чпин жанар гьяйиф гъапӀундайи. Неинки сар узу, хъа гьацира жара миллетарин хъугъру жямяаьтарира дурариз чухсагъул кӀура.

5Дурарин хулаз уч шлу хъугърударизра саламар йипай.

Узуз масанди вуйи, Азияйиъ сарпирди Месигьдихъ хъугъу Эпенетдиз саламар йипай+.

6Учву бадали гизаф гъилиху Марʼямдизра саламар йипай. 7Йиз багахьлуйир вуйи, узухъди дустагъдиъ гъахьи ва марцци вакиларин арайиъ ад айи Андроникдизна Юнийиз – саламар. Дурар узутӀан ухди Месигьдихъ хъугъну. 8Агъайихъ хъугънайи йиз ккуни дуст Амплиатдиз – саламар. 9Саламар йипай Месигьдиз гъуллугънаъ иштирак гъаши ихь гъардаш Урбандиз ва йиз ккуни дуст Стахисдиз. 10Месигьдихъ хъугъвалиъ ижмивал улупу Апелесдиз – саламар. Ариставулин хуландариз варидариз саламар йипай. 11Йиз багахьлу Иродиандиз – саламар. Агъайин терефкар вуйи Наркиссайин хуландариз варидариз саламар йипай. 12Агъайин ад бадали юкӀв хъипну лихурайи чйир Трифенайизна Трифосайиз – саламар. Агъа бадали гизаф жафа гъизигу йиз ккуни чи Персидайиз саламар йипай. 13Саламар йипай Агъа бадали кадагънайи чве Руфдиз ва узузра дада гъахьи дугъан дадайиз+.

14Анискритдиз, Гермасдиз ва дурарихъди хъайи гъардшариз – саламар. 15Саламар йипай Филологдиз, Юлияйиз, Нерейдизна дугъан чуччуз, Олимпасдиз ва дурарихъди хъайи вари Аллагьдин адмийириз. 16Гирами мак дапӀну, чиб-чпиз салам туври гъузай. Месигьдин вари жямяаьтари учвуз саламар хътаура+.

17Учвкан миннат апӀураза, гъардшар, учвуз улупу аьгъювалариз къаршу удучӀвури, гьюжатар апӀрударихьан ва машат апӀрударихьан ярхлади гъузай+. 18Гьаци апӀру касар ихь Агъа Месигьдин гъуллугънаъ айидар дар, хъа чпин тямягьяр гьуркӀбахъ хъайидар ву. Дурари чпин уччву улхбарииндина тярифариинди бицӀи юкӀвар айи касар алдатмиш апӀура+. 19Ичв мютӀюгъваликан варидариз деебхьна. Узу учвʼин гизаф шад вуза. Учвуз ужуб аьгъяди ва гьарсаб чӀурувалихьан учву ярхлади ккундузуз+. 20Мясляаьт туврайи Аллагьди багарихьди иблис дармадагъин апӀиди ва думу ичв ликариккинди гатӀабхьиди. Гъит, учвуз Агъа Исайин ужʼвал ибшри+. 21Узухъди лихурайи Тимофейи учвуз саламар хътаура, хъа дугъахъди – Луцийи, Ясонди ва Сосипатри, йиз багахьлуйири+.

22Узура, Павелин гьаму кагъаз бикӀурайи Тертийира, вари Агъайихъ хъугърайидариз саламар хътаураза.

23Чан хулаъ узу ва вари хъугънайи жямяаьт кьабул дапӀнайи Гай кӀуру касдира учвуз саламар хътаура. Гьацира шагьрин пул хлиъ айи Ераст кӀурури ва ихь гъардаш Квартди саламар хътаура. [+
24][*]

25Узу учвуз дебкку Ужувлан хабарнаъ ичв хъугъувал мюгькам апӀру Аллагьдин ад ибшри! Гизаф аьсрариъ дюбхнайи+
26сир, гьамус гьаммишандин Аллагьдин амриинди пайгъамбрарин китабариланмина, халкьар Дугъахъ хъугъбан ва хъпехъбан бадали, дурариз ачмиш гъапӀну+. 27Аьсрариан аьсрариз Иса Месигьдилантина Аькьюл хурайи сар вуйи Аллагьдин ад ибшри! Амин+.

* 16:24 Саспи грекарин БикӀбариъ гьамци дибикӀна: «Гъит, учвуз варидариз ихь Агъа Иса Месигьдин ужувлар ишри. Амин».

+ 1:2 Лк. 1:69-70, Титдиз 1:1-2
+ 1:3 Матт. 1:1
+ 1:5 Ляхнар 9:15
+ 1:7 Коринф-1 1:2

+ 1:8 Рим 16:19, Филипп 1:3, Тимофейиз-2 1:3, Филимондиз 1:4

+ 1:9 Рим 9:1, Коринф-2 1:23, Филипп 1:8, Фессалоник-1 2:5

+ 1:10 Рим 15:32

+ 1:13 Рим 15:22-23, Фессалоник-1 2:18, Филипп 4:17

+ 1:14 Коринф-1 9:16

+ 1:16 Марк 8:38, Филипп 1:20, Рим 2:9-10, Коринф-1 1:18

+ 1:17 Рим 3:21, Галат 3:11, Жугьдариз 10:38
+ 1:18 Эфес 5:6, Колосс 3:6
+ 1:19 Ляхнар 14:17, Ляхнар 17:24-27
+ 1:21 4 Пачч. 17:15, Эфес 4:17-18

+ 1:22 Насигьятар 21:30, Коринф-1 1:20, Коринф-1 3:19

+ 1:26 Колосс 3:5
+ 1:31 Тимофейиз-2 3:2-4
+ 1:32 Рим 6:21

+ 2:1 2 Пачч. 12:5-7, Матт. 7:2, Лк. 6:37, Югь. 8:7

+ 2:4 Петрин-2 3:9, Петрин-2 3:15, Ачмиш 2:21
+ 2:5 Якьубдин 5:3
+ 2:6 Насигьятар 24:12
+ 2:9 Петрин-1 4:17, Рим 1:16,
+ 2:10 Петрин-1 1:7
+ 2:11 Матт. 22:16, Лк. 20:21, Ляхнар 10:34
+ 2:12 Коринф-1 9:21
+ 2:13 Лк. 11:28, Якьубдин 1:22-23
+ 2:17 Рим 3:27, Рим 9:4-5
+ 2:19 Югь. 9:40
+ 2:21 Матт. 23:3
+ 2:25 Галат 5:3
+ 2:26 Эфес 2:11
+ 2:27 Коринф-2 3:6, Матт. 12:41
+ 2:28 Рим 9:6-8, Коринф-1 7:19

+ 2:29 Эфес 2:11, Филипп 3:3, Колосс 2:11, Коринф-2 10:18

+ 3:1 Югь. 4:22
+ 3:3 Рим 9:6, Тимофейиз-2 2:13
+ 3:7 Рим 9:19
+ 3:8 Рим 6:1, Рим 6:15, Коринф-2 6:8

+ 3:9 Рим 5:12, Галат 3:22, Рим 1:18-32, Рим 2

+ 3:17 Насигьятар 1:16,

+ 3:20 Ляхнар 13:39, Галат 2:16, Галат 3:11, Рим 7:7

+ 3:21 Рим 1:17, Галат 2:16, Лк. 24:27, Ляхнар 10:43

+ 3:23 3 Пачч. 8:46, Насигьятар 20:9, Югьандин-1 1:8-10

+ 3:24 Титдиз 3:7

+ 3:25 Югь. 1:29, Югьандин-1 2:2, Ляхнар 17:30, Рим 2:4

+ 3:27 Рим 2:17, Коринф-1 1:29, Эфес 2:9
+ 3:28 Ляхнар 13:39
+ 3:29 Рим 9:24, Рим 10:12
+ 3:30 Галат 3:20, Галат 3:8
+ 3:31 Матт. 5:17
+ 4:3 Эвел 15:6, Якьубдин 2:23, Галат 3:6
+ 4:5 Рим 3:22
+ 4:8 Коринф-2 5:19
+ 4:9 Рим 3:30
+ 4:11 Эвел 15:6, Эвел 17:10
+ 4:13 Эвел 17:4-6, Галат 3:16, Жугьдариз 7:6
+ 4:14 Галат 3:17-18
+ 4:15 Коринф-1 15:56, Галат 3:10, Рим 7:7
+ 4:16 Галат 3:22
+ 4:17 Эвел 17:5, Югь. 5:21
+ 4:18 Эвел 15:5

+ 4:19 Эвел 17:17, Жугьдариз 11:12, Эвел 18:11

+ 4:22 Эвел 15:6
+ 4:24 Коринф-1 9:9-10, Рим 10:9
+ 4:25 Матт. 20:28, Галат 1:4, Коринф-2 5:21
+ 5:1 Галат 3:28
+ 5:2 Рим 8:17, Эфес 3:16, Филипп 3:21

+ 5:3 Матт. 5:11-12, Коринф-2 12:10, Якьубдин 1:3-4

+ 5:5 Ляхнар 2:17, Титдиз 3:6
+ 5:8 Югь. 3:16, Югьандин-1 4:10
+ 5:9 Рим 3:25, Матт. 3:7, Фессалоник-1 1:10

+ 5:10 Коринф-2 5:18-20, Эфес 2:16, Колосс 1:20-21

+ 5:12 Эвел 3:6, Якьубдин 1:15, Рим 6:23, Рим 3:9, Эфес 2:3

+ 5:13 Рим 3:20
+ 5:14 Коринф-1 15:45
+ 5:15 Коринф-1 15:21, Коринф-2 5:14
+ 5:17 Ачмиш 22:5
+ 5:18 Югь. 12:32
+ 5:19 Жугьдариз 5:8
+ 5:20 Галат 3:19
+ 5:21 Югь. 1:17

+ 6:2 Петрин-1 2:24, Галат 2:19, Галат 5:24, Колосс 2:20, Колосс 3:3

+ 6:4 Петрин-1 3:21, Галат 3:27, Коринф-2 5:17, Эфес 4:24, Колосс 2:12, Колосс 3:10

+ 6:5 Коринф-2 4:10, Филипп 3:10
+ 6:6 Галат 2:19-20, Галат 5:24, Галат 6:14
+ 6:7 Петрин-1 4:1
+ 6:8 Тимофейиз-2 2:11, Ачмиш 20:4
+ 6:9 Рим 14:9, Ачмиш 1:18
+ 6:10 Жугьдариз 7:27
+ 6:13 Колосс 3:5, Рим 12:1
+ 6:16 Югь. 8:34

+ 6:18 Югь. 8:32, Югь. 8:34, Якьубдин 2:12, Петрин-1 2:16, Коринф-1 7:22, Коринф-2 3:17, Галат 5:1

+ 6:22 Коринф-1 7:22
+ 6:23 Якьубдин 1:15, Рим 5:12
+ 7:2 Коринф-1 7:39
+ 7:3 Матт. 5:32

+ 7:4 Галат 5:22, Эфес 5:19, Галат 2:19, Галат 5:18, Эфес 2:15, Колосс 2:14

+ 7:6 Рим 6:4
+ 7:7 Рим 3:20, Рим 4:15,
+ 7:8 Коринф-1 15:56
+ 7:15 Галат 5:17
+ 7:16 Тимофейиз-1 1:8
+ 7:18 Эвел 6:5,
+ 7:19 Галат 5:17
+ 7:23 Петрин-1 2:11, Галат 5:17
+ 8:2 Коринф-1 15:45

+ 8:3 Жугьдариз 7:18, Филипп 2:7, Коринф-2 5:21

+ 8:4 Галат 5:16, Галат 5:25
+ 8:5 Галат 5:19-25
+ 8:7 Якьубдин 4:4, Коринф-1 2:14

+ 8:9 Коринф-1 3:16, Коринф-1 6:19, Коринф-2 6:16, Югьандин-1 3:24, Петрин-1 1:11, Ягьудайин 1:19

+ 8:11 Югь. 5:21, Ляхнар 2:24

+ 8:13 Колосс 3:5,

+ 8:14 Матт. 5:9, Югь. 1:12, Югьандин-1 3:1, Югьандин-1 5:1

+ 8:15 Тимофейиз-2 1:7, Коринф-1 2:12

+ 8:16 Югьандин-1 3:2, Галат 3:26, Эфес 1:5, Югьандин-1 3:24, Коринф-2 1:22, Эфес 1:13

+ 8:17 Галат 3:29, Галат 4:7, Эфес 3:6, Титдиз 3:7, Коринф-2 1:5, Филипп 3:10, Колосс 1:24, Петрин-1 5:1, Рим 5:2, Эфес 3:16, Филипп 3:21

+ 8:18 Коринф-2 4:17
+ 8:20 Эвел 3:17-19,
+ 8:23 Коринф-2 5:2, Галат 5:5
+ 8:24 Коринф-2 4:18, Жугьдариз 11:1

+ 8:27 1 Пачч. 16:7, 3 Пачч. 8:39, Насигьятар 21:2,

+ 8:29 Матт. 28:10, Югь. 20:17, Колосс 1:15, Жугьдариз 2:11, Югьандин-1 3:2, Коринф-2 3:18, Филипп 3:21

+ 8:30 Югь. 17:22

+ 8:32 Югь. 3:16

+ 8:33 Марк 13:20, Лк. 18:7, Колосс 3:12, Титдиз 1:1,

+ 8:34 Марк 16:19, Ляхнар 7:55-56, Югьандин-1 2:1, Рим 8:34, Жугьдариз 7:25

+ 8:36 Коринф-1 4:9

+ 8:37 Югь. 16:33, Коринф-1 15:57

+ 8:38 Петрин-1 3:22, Коринф-1 15:24, Эфес 1:21

+ 9:1 Коринф-2 11:10, Тимофейиз-1 2:7, Рим 1:9, Филипп 1:8

+ 9:3 Коринф-1 16:22, Галат 1:8
+ 9:6 Рим 3:3, Югь. 1:47, Рим 2:28
+ 9:7 Эвел 21:12, Жугьдариз 11:17
+ 9:8 Галат 4:23, Галат 4:28
+ 9:9 Эвел 18:10
+ 9:10 Эвел 25:21
+ 9:11 Эвел 25:23
+ 9:19 Рим 3:7
+ 9:21 Тимофейиз-2 2:20
+ 9:22 Насигьятар 16:4
+ 9:24 Рим 3:29
+ 9:25 Петрин-1 2:10
+ 9:30 Галат 2:16, Галат 3:24
+ 9:31 Галат 5:4, Рим 11:7, Филипп 3:9
+ 9:33 Петрин-1 2:6-8, Рим 10:11
+ 10:2 Ляхнар 21:20
+ 10:3 Рим 1:17, Рим 3:21
+ 10:4 Матт. 5:17, Галат 3:24
+ 10:5 Галат 3:12, Филипп 3:9
+ 10:7 Ачмиш 9:1

+ 10:9 Матт. 10:32, Лк. 12:8, Марк 16:16, Ляхнар 16:31

+ 10:11 Петрин-1 2:6, Рим 9:33
+ 10:12 Ляхнар 10:34-36, Рим 3:29
+ 10:13 Ляхнар 2:21
+ 10:14 Ляхнар 8:31
+ 10:16 Югь. 12:38
+ 10:17 Галат 3:2
+ 11:1 Коринф-2 11:22, Филипп 3:5
+ 11:2 1 Пачч. 12:22,
+ 11:3 3 Пачч. 19:10, 3 Пачч. 19:14
+ 11:4 3 Пачч. 19:18
+ 11:5 Рим 9:27
+ 11:7 Рим 9:31
+ 11:13 Ляхнар 9:15, Рим 15:16

+ 11:15 Лк. 15:24, Эфес 2:1, Эфес 2:5, Колосс 2:13, Ачмиш 3:1

+ 11:17 Югь. 15:5
+ 11:21 Коринф-1 10:12
+ 11:30 Эфес 2:2, Колосс 1:21, Титдиз 3:3
+ 11:33 Колосс 2:3,
+ 11:34 Коринф-1 2:16

+ 11:36 Коринф-1 8:6, Колосс 1:16, Жугьдариз 2:10, Петрин-2 3:18, Эфес 3:21

+ 12:1 Рим 6:13

+ 12:2 Эфес 5:17, Фессалоник-1 4:3, Коринф-2 4:16, Эфес 4:23

+ 12:3 Эфес 3:2,

+ 12:4 Коринф-1 12:12-14, Эфес 4:16

+ 12:5 Коринф-1 10:17, Коринф-1 12:27, Эфес 4:25

+ 12:6 Петрин-1 4:10, Коринф-1 12:4
+ 12:7 Коринф-1 12:5
+ 12:8 Тимофейиз-1 5:17, Коринф-2 9:7
+ 12:9 Петрин-1 1:22, Тимофейиз-1 1:5,

+ 12:10 Югь. 13:34, Петрин-1 1:22, Петрин-2 1:7, Фессалоник-1 4:9, Жугьдариз 13:1, Филипп 2:3

+ 12:12 Лк. 18:1, Лк. 21:36, Эфес 6:18, Колосс 4:2, Фессалоник-1 5:17

+ 12:13 Рим 15:25, Коринф-1 16:1, Тимофейиз-1 6:18

+ 12:14 Матт. 5:44, Петрин-1 3:9
+ 12:15 Коринф-1 12:26
+ 12:16 Петрин-1 3:8, Филипп 2:2
+ 12:17 Петрин-1 3:9, Фессалоник-1 5:15

+ 12:18 Марк 9:50, Коринф-2 13:11, Фессалоник-1 5:13

+ 12:19 Насигьятар 20:22, Жугьдариз 10:30

+ 12:20 4 Пачч. 6:22, Насигьятар 25:21-22, Матт. 5:44, Насигьятар 25:21-22

+ 13:1 Петрин-1 2:13, Титдиз 3:1

+ 13:4 Петрин-1 2:14,

+ 13:7 Петрин-1 2:17, Матт. 17:27, Матт. 22:21, Марк 12:17

+ 13:8 Югь. 13:34
+ 13:10 Югь. 14:15
+ 13:11 Эфес 5:14

+ 13:12 Югь. 1:9, Югь. 8:12, Югьандин-1 2:8, Эфес 5:8, Фессалоник-1 5:5, Эфес 5:11, Эфес 6:11, Фессалоник-1 5:8

+ 13:13 Фессалоник-1 4:12

+ 13:14 Галат 3:27, Якьубдин 4:1, Петрин-1 2:11, Рим 7:23, Галат 5:16, Галат 5:24

+ 14:1 Рим 15:1, Коринф-1 8:9-11, Коринф-1 9:22

+ 14:2 Даниял 1:12, Тимофейиз-1 4:3
+ 14:3 Колосс 2:16
+ 14:4 Матт. 7:1, Якьубдин 4:11
+ 14:5 Галат 4:10, Колосс 2:16
+ 14:6 Матт. 15:36, Коринф-1 10:30-31

+ 14:7 Рим 6:2, Рим 6:7, Галат 5:24, Колосс 3:3

+ 14:8 Петрин-1 4:2, Галат 2:20, Коринф-2 5:15, Филипп 1:20

+ 14:9 Фессалоник-1 5:10
+ 14:10 Матт. 7:1, Лк. 6:37, Коринф-2 5:10
+ 14:11 Филипп 2:10-11
+ 14:12 Матт. 12:36, Матт. 25:19, Галат 6:5
+ 14:13 Матт. 7:1

+ 14:14 Марк 7:15-16, Ляхнар 10:15, Коринф-1 8:8

+ 14:15 Коринф-1 8:11

+ 14:17 Колосс 2:16, Жугьдариз 9:10, Галат 5:22

+ 14:19 Тимофейиз-2 2:22
+ 14:20 Титдиз 1:15, Коринф-1 8:9-13
+ 15:1 Рим 14:1, Галат 6:2
+ 15:2 Филипп 2:4-5
+ 15:3 Филипп 2:5, Филипп 2:8,
+ 15:4 Рим 4:23-24
+ 15:5 Рим 12:16
+ 15:9 Рим 3:29, 2 Пачч. 22:50,
+ 15:16 Ляхнар 9:15, Рим 11:13
+ 15:19 Ляхнар 15:12, Коринф-2 12:12
+ 15:20 Коринф-1 3:10-11
+ 15:22 Рим 1:13, Фессалоник-1 2:18
+ 15:23 Ляхнар 19:21

+ 15:25 Ляхнар 24:17, Коринф-1 16:3, Коринф-2 9:1

+ 15:26 Ляхнар 19:21, Коринф-2 8:4
+ 15:27 Коринф-1 9:11
+ 15:31 Коринф-2 1:10-11, Фессалоник-2 3:2
+ 15:32 Рим 1:10

+ 15:33 Коринф-2 13:11, Филипп 4:9, Фессалоник-1 5:23, Фессалоник-2 3:16, Жугьдариз 13:20

+ 16:1 Ляхнар 18:18

+ 16:2 Филипп 2:29

+ 16:3 Ляхнар 18:2, Коринф-1 16:19, Тимофейиз-2 4:19

+ 16:5 Колосс 4:15

+ 16:13 Марк 15:21

+ 16:16 Петрин-1 5:14, Коринф-1 16:20, Коринф-2 13:12, Фессалоник-1 5:26

+ 16:17 Тимофейиз-1 6:3, Югьандин-2 1:10
+ 16:18 Петрин-2 2:3, Колосс 2:4
+ 16:19 Рим 1:8
+ 16:20 Рим 15:33, Эвел 3:15
+ 16:21 Ляхнар 16:1
+ 16:23 Коринф-1 1:14
+ 16:25 Эфес 1:9, Колосс 1:26
+ 16:26 Колосс 4:3-4
+ 16:27 Ягьудайин 1:24-25

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TBN

Читин гафар

Читин гафар

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. У

14. Ф

15. Х

16. Ш

Аллагьдин Агълиж – Иса Месигьдин ччвурарикан саб, фицики гьарсар касдин гунгьарихъанди Думу, агълижси, хачриин гъурбан гъахьну.

Аллагьдин Паччагьлугъ – Аллагьдин гьюкмин девир. Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учӀвуб – Аллагь чпин паччагь вуди хьуб. Жараси – женнет.

Аллагьдин хал – Ерусалимдиъ ади гъабхьи Гирами дарамат. Анжагъ гьадушваътӀан жугьдари Аллагьдиз гъурбнар хури гъахьундар ва гьацира машкврариз гьадушвазтӀан уч шули гъахьундар. Сифте думу Дарамат ихь девир гъяйиз 10-пи аьсриъ Сулейман паччагьдин девриъ дивну. Хъасин, ихь девир гъяйиз 5-пи аьсриъ, жугьдар Вавилондиан йисирвалиан гъафиган, дарабгънайиб тазатӀан дивнийи. Ихь деврин 1-пи аьсриъ Гьирод паччагьди Дарамат жараси тикмиш гъапӀнийи. Исайи улихь ккимиди дупнайиси, ихь деврин 70-пи йисан му дарамат Римдин кьушмари ккидипнийи ва дидхъанмина таза алапӀундайи.

Аллагьсузар (Аллагь аьгъдрудар) – Иса жилиина гъяйиз, Аллагь садар жугьдаризтӀан аьгъяди гъахьундар, гьаз гъапиш Аллагьди Учв дурариз Къанундилантина аьгъю гъапӀну, имбуну халкьариз аьгъяди гъахьундар, я Аллагь аьгъяди ккунди гъахьундар, аьгъяди ккунидар жугьуд халкьдик ктикьури гъахьну.

Аьлимар – лигай: къанунчйириз.

Аьхюну малла – жугьдарин диндин кӀулин гъуллугъчи. Кюгьне Йикьрарин вахтари дурари халкьди гъапӀу гъурбнар кьабул апӀуйи ва Аллагьдиз ургуйи.

Вакилар – Аллагьди кадагънайи ва гьаънайи адмийир. Исайи гьамци, Чав ктагъу ва Чахъди лицури гъахьи 12 ученикдиз кӀуйи. Дурари инсанарихьна Ужувлан хабар рубкьну ккундийи.

Гирами китабар – Гирами Рюгьниинди дидикӀнайи вари китабар: Мусайин хьуб китаб, Пайгъамбрарин китаб, Мяълийирин китаб ва ЦӀийи Йикьрарин китаб.

Гирами чадур, Шагьидвалин чадур – Аллагьдиз хал дивайиз Дугъаз икрам апӀрушв ва гъурбнар хрушв. Думу, Аллагьди гъапибси, дапӀнайиб вуйи. Му мици Кюгьне Йикьрарин вахтари гъабшиб вуйи.

Гунгьар гардандиъ дисуб – Аллагьдин улихь жвуван гунгьарин гъавриъ ахъуб ва цӀийи, гунгьар ктру уьмур ккебгъуб.

Гъурбан апӀрушв – жилихьан ягъалди, гъвандикан, батӀрикан ясана рукькан дапӀнайишв. Гъурбан гъапӀуб гьадушвʼин дипуйи ва Аллагьдиз убгуйи. Иса жилиина дуфнайи вахтна, гъурбан апӀрушв Аллагьдин хулаъ айи. Душвʼин гъурбан гъапӀуб убгуз Аллагьдин гъуллугъчйиризтӀан (маллйир) ихтияр ади гъабхьундар.

Давудрин Насил – Месигьдиз гьаци кӀуйи. Думу Давуд паччагьдин насларикан духьну ккундийи.

Динар (динарий) – улихь вахтари сад йигъандин зегьметнахъ тувру кьимат.

Заан диванхана (синедрион) – жугьдарин диван апӀру гьюкум айи заан мажлис. Думу 70 касдикан ибарат вуйи. Иса жилиин ва жугьдар Рим вилаятдин гьюкмикк ккайи вахтна, заан диванханайин кӀулин къарар, анжагъ жугьдарин жилариин али Рим гьюкмин ихтияр гъабхьиган, кьувватнаъ убчӀвуйи.

Зилотар – жугьдарин диндин саб десте. Дурариз жара миллетарихьан жугьдарин дин марцциди уьбхюз ва Римдин гьюкмиккан Израиль дявдиинди азад апӀуз ккундийи.

Инсаниятдин Бай – Кюгьне йикьрарин китабариъ Месигьдиз гьаци кӀуйи. Исайи, Чаз гьамци кӀури, Учв Месигь вуйиб улупнийи. Сакьюдар Гирами китабариъра Месигьдиз гьаци кӀура.

Къанун – Муса пайгъамбриз Аллагьди туву табшуругъар айи Гирами китабарин кюгьне саб пай. Дидиз Таврат, Тора вая Мусайин хьуб китаб кӀури шулу.

Къанун тамам апӀуб – вари жугьдарин буржи. Думу Къанундиъ, адми фици яшамиш духьну ккундуш, уьмриъ фу гъадагъа вуш, жара гьюкуматдиндарихъди фици духьну ккундуш, мидланна гъайри, гизаф кьадар аьдатарикан, хурагарикан ва жара гизафубдикан дибикӀна.

Къанунчйир – инсанариз Къанундин къайдйир улупру гъуллугъчйир. Жугьдарин дурариз аьхю гьюрмат айи.

Лавшарин машквар – Пасха машкврихъан дишла ургуд йигъан тебрик апӀру машквар. Думу вахтна анжагъ дун ктру уьлтӀан (лавшартӀан) дитӀну ккундайи.

Левитар – дурар Аллагьдин гъулугъчйир (маллйир) даршра, дурари, Аллагьдин хулаъ мукьмар йивури, Аллагьдин ад за апӀури, гъурбан апӀурайи гьяйванатар ургуз ва жара ляхнариз кюмекчйир гъахьну. Мидланра гъайри, дурари Къанундин дарсар туври гъахьну ва халкьдин арайиъ дурар мялимарси вуйи. Мици Левийин тухмиан вуйи адмийиризтӀан апӀуз ихтияр ади гъабхьундар.

Маллйир – Ерусалимдиъ айи Аллагьдин хулан гъуллугъчйир. Дурарин вазифа, Къанундиъ улупнайиганси, гъурбнар хуб, ургуб вуйи.

Манна – Мусайин хиликкди гъумран чюллериъ Израиль халкь уьгънайи вахтари Аллагьди дурариз завʼан гьапӀри гъабхьи хураг.

Месигь – Гирами китабариъ улупнайиси, инсанар уьрхбан бадали Аллагьдихьан Дуфнайир.

Мист – Гирами китабар урхбан ва гьацира ккарагбан бадали жугьдар уч шлу хал. Жугьдарин мистаъ гьар султ йигъан уч шуйи. Мистариъ Кюгьне йикьрар урхуз ва дурарин мяна ктибтуз гьар жугьуддиз ихтияр ади гъабхьну. Жугьдар яшамиш шлу гьар шагьриъ, гъулаъ мистар ади гъахьну. Аьдат вуйиси, дурарин яшайиш гьаддилан илтӀибкӀнайи, ва мистан аьхюрра варитӀан гьюрматлу кас шули гъахьну.

Мяълийирин китаб – Гирами китабарикан саб. Дидиз 150 мяъли дахил шула. Дурари Аллагьдин аднакан, аьжаликкан адмийир уьрхюзди Аллагьдиз баркаллагьнакан, Аллагьдин зурбаваликан, Аллагьдиз ккарагбакан кӀура.

Налукар уч апӀрур – Къанун дюрюбхди, Римдин хазнайиз пул уч апӀру жугьдар. Дурар тмуну жугьдариз лап даккни инсанар вуйи.

Пайгъамбрар – Аллагьдин гафар деерхьну, дурар адмийириз ктитрудар. Пайгъамбрар Иса гъяйиз ади гъахьну. Аллагьдин пайгъамбар жугьуд адмийикантӀан шлуб дар, гьаз гъапиш Аллагьди гьадму Чан халкьдигъянтӀан пайгъамбрар гъядягъюри гъахьундар, фицики дурари Аллагьдин Къанун хъапӀуз улупури гъахьну. Пайгъамбрарин китабар Кюгьне йикьрарин пайназ дахил шула.

Пасха – Египетдин лукӀʼваликкан ата-бабйир азад хьувал кӀваина хру жугьдарин кӀулин машквар. Пасхайин машквар гьар хьадукра апрелиъ Ерусалимдиъ къайд апӀуйи. Пасхайин хурагназ, аьдат вуйиси, агълиж дубккну ккундийи.

Саддукйир – жугьдарин диндин саб десте. Дурари КъанундизтӀан гъуллугъ апӀури гъахьундар. Гьаддиз лигну, дурар гъачӀидар чӀиви хьувалихъ хъугъри гъахьундар, фицики, чпи фикир апӀурайиси, Къанундиъ дидкан дибикӀну адруган.

Султ йигъ – гирами ва гьяфтайин аьхиримжи йигъ. Му йигъ марцци йигъ вуди гьисаб апӀурайи. Къанундиз лигну, султ йигъан лихуз гъадагъа апӀурайи. Жугьдарин ригъ алабхъбан кьяляхъ закурин йигъ ккебгъуйи. Гьаддиз, жвуми йигъан ригъ алабхъбалан кьяляхъ тап султ йигъан ригъ алабхъайизкьан лихуз ихтияр ади гъабхьундар, думу йигъ Аллагьдиз бахш дапӀну ккундийи.

Ужувлан хабар – Аллагьди тувнайи Гаф. Гьадму Гаф уьмриз Аллагьди Иса Месигьдилантина арайиз гъабхну. Гьадгъулантина вари инсаниятдиз чпи уьрхюз рякъ ачмиш гъабхьну – магьа Аллагьдихьан дуфнайи Ужувлан хабар жилариин гьарсар касдиз.

Ученикар (Исайин) – Исайихъ хъугънайидар, Дугъан терефкрар, Дугъан гаф агъю апӀурайидар ва Дугъан рякъ дибиснайидар.

Фарисйир – жугьдарин диндин саб десте. Дурари Къанундиъ улупнайиб гьярф-гьярфнаъди тамам апӀуйи. Халкьдин арайиъ дурарин аьхю гьюрмат айи. Дурар, чпин аьгъювализ лигну, гизаф фурс кайидар вуйи.

Хач – иливбан ишараси чиб-чпик китӀнайи кьюб хамхар. Дурарикан сабунуб жилиъ убсуйи, хъа гьатмунуб дидик кабсуйи. Рим гьюкми тахсиркрар гьацдар хачарик карсуйи. Адмийирикан аьзабар кчӀюкьбан бадали, дурари дурар хачрак кьумар йивну карсуйи ва йикӀайизкьан гьаци кирхну гъитуйи.

Хъугърударин мажлис, ясана хъугърудар – му гаф кьюб мянайиинди ишлетмиш апӀури шулу: 1) Саб йишвахь уч шлу Иса Месигьдихъ хъугъру адмийир. 2) Вари дюнʼя вуйибси яшамиш шулайи Исайихъ хъугъру адмийир.

ХьуцӀурарин машквар (Бегьер ккадабцӀбан машквар) – бегьер ккадабцӀбалан кьяляхъ апӀру машквар. Жугьдари думу машквар, Азадвалин (Пасхайин) машкврихъан хьцӀурпи йигъан тебрик апӀури шулу.

Штуан апӀуб – гунгьар гардандиъ дисбан ва гунгьарихьан марцц хьпан лишан вуди, штукк ккеркну, таза беден хъибшу мисал вуди, ккудучӀвуб. Мици, Аллагьди дупну, Исайин терефкрари апӀури шулу, гьаз гъапиш Исайихъ хъугърур гъашигантӀан женнетагьли хьуз шлуб дар. Му аьдатну инсан Аллагьдиз бахш гъахьивал ва цӀийи уьмур ккебгъувал улупура.

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

1. Аюб

2. Вавилон

3. Гоморра

4. Гьарун

5. Гьирод

6. Давуд

7. Ибрагьим

8. Ильяс

9. Исакь

10. Мелхиседек

11. Муса

12. Нюгь

13. Сарай

14. Содом

15. Сулейман

16. Юнус

17. Якьуб

Ччвурар

Аюб – аьгь апӀуз даршлу аьзабар аьгь гъапӀу кас. Дугъкан, «Кюгьне Йикьрарин» «Аюб» китабдиъ дибикӀна.

Вавилон – Иса Месигь гъяйиз улихьна вахтари Вавилон вилаят жугьуд халкьдин лап яман душман вуди гъабхьну. ЦӀийи Йикьрарнаъ «Вавилон» кӀуру гаф саспи йишвариъ иблисдин вая шейтӀнин гьюкум вуди ишлетмиш апӀура.

Гоморра – ДубкӀнайи (Мертвое) гьюлин гъирагъдихъ хъади гъахьи хьуб шагьрикан кьюбдиз Гоморра ва Содом кӀуйи. Гьадму шагьрариъ яшамиш шули гъахьи адмийири апӀури гъахьи гунгьариз дилигну, Аллагьди завʼан мархьси цӀана гугут дубгъну, гьадму кьюбиб шагьрар гъургну.

Гьарун – Муса пайгъамбрин аьхюну гъардаш. Аллагьдин гъуллугънаъ хьуз ва Аллагьдиз Израиль халкьдихъанди гъурбнар хуз, анжагъ Гьарундиз ва дугъан насларизтӀан ихтияр ади гъабхьундар.

Гьирод – хъади-хъади гъахьи юкьур паччагьдиин алди гъабхьи ччвур. 1. Зурба Гьирод – вари Палестина уьлкейин паччагьвал апӀури гъахьи жугьдарин паччагь. Гьадгъу паччагьвал апӀурайиган, Иса Месигь бабкан гъахьну. 2. Гьирод Антипа – Галилей уьлкейин паччагь, Зурба Гьироддин бай. 3. Гьирод Агрипа – Зурба Гьироддин балин бай (хтул). Дугъу Палестинайин аьхювал апӀурайи вахтна, Исайихъ хъугърударихъ думу ижмиди хъергри гъахьну.

Давуд – Ягьудайин тухмиан гъахьи Израилин варитӀан машгьур паччагь. Пайгъамбрари, гьякьди дюнʼяйиин паччагьвал апӀру Месигь Давудрин насларикан хьиди, кӀури, улихьмиди кӀури гъахьну.

Ибрагьим – Аллагьди гьаму пайгъамбрихъди йикьрар гъийитӀнийи. Израиль халкь гьамгъулантина ккебгъра. Ибрагьим Аллагьдихъ хъпехърур, Аллагьдиин хъугъʼвал алир вуйи, ва Аллагьди думу дугъри кас вуди гьисаб гъапӀну.

Ильяс – Кюгьне йикьрарнан вахтари гирамидарикан сар ва адлу пайгъамбар. Думу чӀивидимиди аьршариз гъурхну. Израиль гьюкуматдин аьхюр вуйи Ахавдина дугъан хпири кучӀлин аллагьариз икрам апӀурайиган, Ильясди дурариз Аллагьдин гафар гъапнийи. Гьаму дюнʼяйиз гъюз Месигь гьязур гъапӀур Ильяс ву.

Исакь – Ибрагьимдинна Сарайин бай.

Мелхиседек – Салим кӀуру йишван паччагь, Аллагьдин гъуллугънаъ айир. Ибрагьим пайгъамбри дугъаз, дявдиъ гъалиб духьну гъюрури, чахь хьайибдикан йицӀубпи пай тувнийи. Гьаддин кьяляхъ, Ибрагьимдиз ужʼвал апӀин кӀури, Мелхиседек Аллагьдиз ккарагнийи.

Муса – пайгъамбар, жугьдарин варитӀан машгьур кас, дурарин аьхюр. Дугъу чан халкь, жугьдар, Египетдин йисирваликкан ккадаъну. Дугъу Аллагьди туву Къанун чан халкьдихьна гъурубкьну.

Нюгь – пайгъамбар. Аллагьди, гьадмугандин дюнʼя, илипну шид, ккидипайиз, Нюгьдиз гими апӀин гъапну. Гьадиъди думу ва дугъан хизан Аллагьдихъ хъугъувалилантина аьжалнаккан гъюрхну.

Сарай – Ибрагьим пайгъамбрин хпир, Исакьдин дада.

Содом – лигай: Гоморрайиз.

Сулейман – Давудрин бай. Давудрин кьяляхъ Израиль уьлкейин паччагь. Сулейман паччагь вуйиган, Израиль гьюкумат гизаф девлетлу ва кьувватлу шулу. Сулейманди Ерусалимдиъ Аллагьдиз сабпи хал (дарамат) дивру.

Юнус – пайгъамбар, шубуд йигъан балугъин фуниъ ади гъашир.

Якьуб – Исакьдин бай, дугъаз Израилра кӀури шулу.

Картйир

Картйир

Картйир

1. Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

2. Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

3. Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

4. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

5. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

6. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

7. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Шиклар

Шиклар

Шиклар

1. ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ

2. ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

3. СИНАЙ ДАГЪ

4. КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

5. ФАВОР ДАГЪ

6. НАЗАРЕТ

7. ВИФЛЕЕМ

8. ЯРДАН

9. КАПЕРНАГЬУМ

10. ГАЛИЛЕЙИН КАНА

11. ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ

12. ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

13. ВИФАНИЯ

14. РИМДИН КОЛИЗЕЙ

ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ

Сулейманди диву Аллагьдин хал алди гъабхьишв. Гьамус мушв'ин Уьмран мист ал.

ЕРУСАЛИМ. ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ (ригъгьудубчӀврушвхъан)

ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

Хьа Ерусалимдиз багагь гьашиган, дидиз лигури, Иса гъишу. (Лк. 19:41)

ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

СИНАЙ ДАГЪ

Агъа зав'ан Синай дагъдиина, дидин кӀакӀниина гъафи. Агъайи Мусайизра душв'ина дих гьапӀу. Аскканзина думура ккудучӀву. (Адаувал 19:20 )

СИНАЙ ДАГЪ

КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

Дурар вари Сиддим дерейиъ кдикьнийи. Гъамус душвайишв Кьилзи гьюли ккапӀна. (Хьувал 14:3)

КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

ФАВОР ДАГЪ

Кафарира къиблара Уву яратмиш гьапӀунва; Фавор ва Ермон дагъарра Яв Черниин жадвалия а. (Мяыл, 13)

ФАВОР ДАГЪ

НАЗАРЕТ

Хьа йиргьубли ваз улубкьиган, Аллагьди, Галилей уьлкейиъ айи Назарет кӀуру шагьриз, Давудрин тухмиан вуйи Юсуф кӀуру касдиз хъирснайи шурагьна Жабраил малайик гьаъру. Шуран ччвур Мар'ям вуйи. (Лк. 1:26, 27)

НАЗАРЕТ

ВИФЛЕЕМ

«Увура, Вифлеем, Ягьудия юрднан шагьрарин арайиъ сабдииндира бицӀиб дарва, фицики ув'ан удучӀвиди Йиз Израилин халкь уьрхру Аьхюр». (Матт. 2:6)

ВИФЛЕЕМ

ЯРДАН

Гьадму вахтна Ягь'яйихьна Галилей уьлкейиан Иса гъюру. (Матт. 3:13)

ЯРДАН

КАПЕРНАГЬУМ

Думу, Назаредиан удучӀвну, Забулун ва Нафталим кӀуру юрдарин аьтрафариъ айи Галилей гьюлин гъирагъдихь хьайи Кафернагьумдиъ дергру. (Матт. 4:13)

КАПЕРНАГЬУМ

ГАЛИЛЕЙИН КАНА

Кьюд йигълан Галилей уьлкейин Кана шагьриъ сумчир шулу. Душваъ Исайин дадара айи. (Югь. 2:1)

ГАЛИЛЕЙИН КАНА

ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ

Ягьудия уьлке гъибтну, Агъа хъана Галилей уьлкейиз гъягьюру. Дугъан рякъ Самария юрднаантина вуйи. (Югь. 4:3, 4)

ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯК

ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

Сабан, Аллагьдин гаф ебхьбан бадали, халкь Исайилан илтӀишуру, хъа Думу Учв Генисарет гьюлихъ дийигьну... (Лк. 5:1)

ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

ВИФАНИЯ

Пасхайин машквар ккебгъуз йирхьуд йигъ ккимиди, Иса, Чав чӀиви гъапӀу Лазар яшамиш шулайи Вифанияйиз гъюру. (Югь. 12:1)

ВИФАНИЯ

РИМДИН КОЛИЗЕЙ

МЕСИГЬДИН ТЕРЕФКРАРИЗ АБЗАБ-АБЗИЯТАР ТУВНУ, ГЪИРМИШ ГЪАПШУ ЙИШВ.

Хьа узуз... Исайикан шагьидвал дапӀну ва Аллагьдин Гафналантина ккахьну, кӀулар алдатӀнайи рюгьяр гъяркъзуз. Мурар, вягьши гьяйванатдиз, я дидин су- ратназ икрам дарапӀдар ва унтҐин, ясана хил'ин лишан капӀуз гъидритдар ву. (Ачмиш. 20:4)

РИМДИН КОЛИЗЕЙ

Table of Contents

ЦӀийи Йикьрар: Рим

Сифте гаф

Рим

- Рим
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16

Читин гафар

- Аллагьдин Агълиж
- Аллагьдин Паччагьлугъ
- Аллагьдин хал
- Аллагьсузар (Аллагь аьгъдрудар)
- Аьлимар
- Аьхюну малла
- Вакилар
- Гирами китабар
- Гирами чадур, Шагьидвалин чадур
- Гунгьар гардандиъ дисуб
- Гъурбан апӀрушв
- Давудрин Насил
- Динар (динарий)
- Заан диванхана (синедрион)
- Зилотар
- Инсаниятдин Бай
- Къанун
- Къанун тамам апӀуб
- Къанунчйир
- Лавшарин машквар
- Левитар
- Маллйир
- Манна
- Месигь
- Мист
- Мяълийирин китаб
- Налукар уч апӀрур
- Пайгъамбрар
- Пасха
- Саддукйир
- Султ йигъ
- Ужувлан хабар
- Ученикар (Исайин)
- Фарисйир
- Хач
- Хъугърударин мажлис, ясана хъугърудар

- ХьуцӀурарин машквар (Бегьер ккадабцӀбан машквар)

- Штуан апӀуб

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

- Аюб
- Вавилон
- Гоморра
- Гьарун
- Гьирод
- Давуд
- Ибрагьим
- Ильяс
- Исакь
- Мелхиседек
- Муса
- Нюгь
- Сарай
- Содом
- Сулейман
- Юнус
- Якьуб

Картйир

- Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

- Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

- Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Шиклар

- ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ
- ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ
- СИНАЙ ДАГЪ
- КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ
- ФАВОР ДАГЪ
- НАЗАРЕТ
- ВИФЛЕЕМ
- ЯРДАН
- КАПЕРНАГЬУМ
- ГАЛИЛЕЙИН КАНА
- ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ
- ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)
- ВИФАНИЯ
- РИМДИН КОЛИЗЕЙ